و از آنهاست :
حرص
حرص ، حالت و صفتى است نفسانى كه آدمى را بر گرد آوردن آنچه بدان نياز ندارد بر مىانگيزد بىآنكه به حد و مقدار معيّنى اكتفا كند ، و آن نيرومندترين شاخه هاى دوستى دنيا و مشهورترين انواع آن است . و شكى نيست كه خلق و خويى هلاكآور و صفتى گمراه كننده است ، بلكه بيابانى است تاريك و بيكران و درّه اى بس عميق كه ژرفاى آن ناپيداست ، هر كه در آن گرفتار آمد گمراه و نابود شد ، و هر كه در آن افتاد به هلاكت رسيد و باز نگشت .
از مشاهده و تجربه و اخبار و آثار آشكار است كه حريص هرگز به حدّى كه در آنجا توقّف كند منتهى نمىشود ، بلكه پيوسته در گردابهاى دنيا فرو مىرود تا غرق شود ، و از سرزمينى به سرزمينى ديگر مىافتد تا سرانجام به هلاكت رسد .
پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود : « لو كان لابن آدم واديان من ذهب لابتغى وراءهما ثالثا ، و لا يملأ جوف ابن آدم الا التّراب ، و يتوب اللَّه على من تاب » .
« اگر فرزند آدم دو درّه ( وادى ) زر مىداشت درّهء سومى مىخواست ، شكم فرزند آدم را جز خاك پر نمىكند ، و خدا توبهء هر كه را كه توبه كند مىپذيرد و به هر كسى كه به او باز گردد باز مىگردد » .
و فرمود : « منهومان لا يشبعان : منهوم العلم ، و منهوم المال »
« دو گرسنهاند كه سير نمىشوند : گرسنهء علم و گرسنهء مال » .
و فرمود : « يشيب ابن آدم و تشبّ فيه خصلتان : الحرص ، و طول الأمل »
« آدميزاد پير مىگردد و دو خصلت در او جوان مىشود : حرص و آرزوى دراز » .
و امام باقر عليه السّلام فرمود : « مثل الحريص على الدّنيا كمثل دودة القزّ ،
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي ) — صفحة 137
مساهمون: ملا محمد مهدي النراقي
ص١٣٧