الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

7

دقائق العلاج ( فارسي )

كه به صورت واحد عمل مىكند نه آنكه هر جزئش كارى را بكند كه جزء ديگر نمىكند اين نوع تركيب بين چيزهاى متباين مشكل است و كسى كه از آن آگاه گردد بر تركيب خلود و راز حشر و نشر و غير آن آگاهى مىيابد اما كارى دشوار است كه از عهده هركسى ساخته نيست و اگر كسى بتواند چنين داروئى تركيب كند از همه داروها بىنياز مىگردد زيرا اين دارو درمان هر درد و ايمنى از هر ترس و حفظ از هر چيز بد است و غير آن بيفايده است اما هرچند كه رسيدن بچنين داروئى ممكن نيست از چيزى كه نزديك به آن باشد نبايد چشم پوشيد زيرا مقصود از تركيب كردن مركبها البته بدست آوردن طبيعت واحد خارجى مجموعه اجزاء است و الّا لزومى نداشت كه چيزى را با چيز ديگر تركيب كنند بنابراين واجب است كه تا مىتوانيم براى بدست آوردن مزاج خارجى كه نزديك به حقيقت است بكوشيم و سرپيچى از آن سزاوار نيست . از آنچه گفتيم مىبينى كه بجز در تركيبهاى نوع سوم و چهارم مزاج واحدى پيدا نمىشود بنابراين در تركيباتى كه پزشكان فراهم مىكنند آنكه از همه از حقيقت دور تر است گرد داروئى ( سفوف ) است زيرا تركيب آن از نوع اجتماعى و مانند تركيب يك پاره سنگ با پاره سنگ ديگر است كه البته مزاج واحدى ندارند ، زيرا داروها داراى خواص مختلفى هستند بعضى از آنها روحانى هستند كه بالا مىروند و برخى نفسانى هستند و در وسط مىايستند و پاره‌اى جسدانى مىباشند كه پائين مىروند پس همين‌كه بمعده وارد شوند هر كدام به راه و حيّز خود مىروند و از ديگران جدا مىگردند و نيز بعض آنها مثل گياهان زودتر گوارش مىيابند ، و بعضى مانند معدنىها و جمادات ديرتر هضم مىشوند . پس همين‌كه گردى وارد معده شد آنكه زودتر گوارش‌پذير است هضم مىگردد و به راه خود مىرود درحالىكه آن ديگر هنوز هضم نشده است بنابراين كسى كه يك