الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

8

دقائق العلاج ( فارسي )

گرد داروئى را مىخورد مثل آن است كه داروهاى متعددى را يكى در پى ديگرى بخورد . پس اين سفوف كارهائى بعدد داروهاى مفردش دارد ولى عمل واحد با مزاج واحد ندارد . پس از آن حبها و قرصها هستند زيرا تركيب آنها از نوع تركيب ملاطى در چندپاره خشك است كه رطوبتى بين آنها بوده و به يكديگر چسبيده‌اند اما قبل از هر فعل و انفعالى هرچند كه كم باشد خشك شده‌اند . معجون‌ها از حبها و قرصها بهترند و اگرچه از نوع تركيب ملاطى هستند اما رطوبت ملاطى آنها تا مدتى باقى مىماند ولى اين رطوبت غليظ و چسبنده ، ارتباط لازم بين اجزاء را كند مىكند و در نتيجه فعل و انفعال لازم بين اجزاء انجام نمىگيرد بخصوص آنكه مدتى بر آنها بگذرد از آنها بهتر داروهاى خيسانده مىباشند بخصوص اگر مدتى در جائى گرم گذارده شوند چه به علت نفوذ آب در آن حل مىشوند و قوايشان داخل آب مىشود و با آن آميخته مىگردند . جوشانده‌ها از اين نوع بهترند بويژه آنكه پيش از جوشيدن خيسانده و در مدت مناسبى جوشانده شوند ، اما اندازه آتش بايد در نظر باشد چه آتش تند سبب آن مىشود كه روحانيت و نفسانيت داروها از دست برود . در اين نوع داروها بواسطه حرارت و رطوبت نيروى داروئى در آب حل و با آن ممزوج مىگردد اين نوع تركيب هم اگرچه از نوع تركيبهاى مزجى است ليكن از ساير انواع برتر است . اما تركيب پايدارى كه دست پزشكان جالينوسى بدان نمىرسد و هرچه غير از آن باشد بيهوده است تركيبى است كه از شأن فلاسفه ( علماى آشناى بعلم كيميا ) مىباشد و اگر داروئى براى يك بيمارى براساس اين تركيب جاودانى مركب گردد اكسير اعظمى است كه بيمار را بلافاصله پس از استعمال بهبود مىبخشد ليكن ساختن چنين داروئى از دشوارترين كارهاست و كار هركس كه بخواهد و يا ادعائى داشته باشد نيست .