الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
256
دقائق العلاج ( فارسي )
گوناگونى مىتوان ساخت نمكش را به اين ترتيب مىگيرند كه آن را كاملا در آب مىجوشانند تا مزهاش را به آب دهد بعد آب را مىگيرند و مىجوشانند تا ببندد كه سفيد مايل بزرد و مانند نمك قليا تند است اما اگر بخواهند اين نمك تند نباشد طرطر سفيد خام را نيمكوب كرده و با آب مىشويند تا مواد خارجى شسته شود سپس آن را با آب شيرين به مدت يك ساعت پخته در محل سردى مىگذارند تا تكههائى مانند نمك بر روى آب ببندد آنگاه آن را با صافى از روى آب مىگيرند و چند بار تكرار مىكنند تا ديگر چيزى منعقد نشود و اين نجس است و كرم دو تارتار ناميده مىشود همه بستگيها را مىگشايد و براى نضج دادن مواد سرد نيز به كار مىرود اندازه خوراكش نيم درهم است و بايد با آب جوجه يا آب مناسب ديگرى خورده شود و اگر با مسهلها ممزوج گردد كارش قوى مىشود و اگر يك درهم از آن با دو گندم سقمونيا خورده شود مسهلى كافى است اما ( اگر تغييرى در آن داده نشود ) نجس و حرام است . مؤلف اعلى الله مقامه در حاشيه مىافزايد : طرطرى كه از فرنگ بنام كرم دو تارتار مىآورند به اين روش ساخته مىشود كه ده جزء طرطر را با يك جزء سنگريزه بيابانى مىكوبند و مخلوط كرده در ده برابر آنها آب به مدت دو ساعت مىجوشانند و گرماگرم صاف مىكنند و در جاى سردى مىگذارند سپس آنچه را كه منعقد شد در آب سرد مىشويند و باز در آب حل كرده كمى مىجوشانند تا حل شود و آن را در جاى سرد و بر روى كاغذ در سايه خشك مىكنند و برميدارند و اين كرم دو تارتار است . 4 - طرطر اشوس : نمك طرطر سفيد را بهر اندازه كه بخواهند مىسايند و مىبيزند و با دو برابرش شوره قلمى صاف شده كه در بوتهاى ذوب گرديده مخلوط مىكنند و از آتش برميدارند اين دارو بازكننده ، نضجدهنده ، ادرار -