الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

50

دقائق العلاج ( فارسي )

[ 4 - آب دهن و خلط سينه ] 4 - آب دهن و خلط سينه - از آب دهن و خلط سينه و حالات آنها مىتوان به بيماريهاى آلات تنفس از قبيل ذات الريه و ذات الجنب پى برد و به‌هرحال خلط سينه اگر زياد باشد نشان نضج و پايان بيمارى است . و خلط كم دليل آغاز نضج و زيادى مرض است . نبودن خلط نشانى ابتداى بيمارى ، رقيق آن دليل شروع نضج و غليظش علامت غلظت خلط و طول نضج است و اگر خلط معتدل باشد نشان نضج كامل است زردى خلط دليل زيادى صفراء و سفيدى آن نشان بلغم و قرمزى آن دال بر خون و اگر سياه باشد علامت سوداء و شدت احتراق مىباشد . تيرگى اخلاط سينه از حرارت و شدت برودت و بدبوئى آن دليل شدت عفونت است . اگر خلط بوئى نداشته باشد از سلامتى خبر مىدهد و اگر به صورت قطعات كروى شكل باشد و بيمار تب نداشته باشد علامت حل شدن رطوبتهاى غريزى و سل است . اگر با تب همراه بوده و شواهد ديگرى هم باشد نشانى پيدا شدن اختلاط ذهنى است اگر شكل معين نباشد علامت رقت ماده و كمى نضج است . وجود خلط سينه در آغاز بيمارى دليل بر كوتاهى دوران بيمارى و سرعت بهبودى است اگر خلط پس از مدتى پيدا شود نشانى دراز شدن آن دوران است . اگر با سرفه و سختى خارج شود دليل نضج نگرفتن آن و اگر به آسانى خارج شود علامت نضج است . اما آنچه كه از زبان كوچك و اطراف آن خارج مىشود رقيق و سردش علامت بلغم كم ، غلظت و لزج بودنش با سردى نشانى بلغم غليظ و با گرمى نشان حرارت زياد است . زيادش علامت زيادى ، كمى آن دليل كمى ماده است . شيرينى آن ناشى از غلبه خون ، تلخيش نشان صفراء و ترشى آن از بلغم زمختى آن از سوداء و شوريش با حرارت غير عادى از بلغم است . اما گاه آب