الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
51
دقائق العلاج ( فارسي )
دهن زياد و شورمزه مىشود كه اين در هنگامى است كه در فم ( دهانه ) معده مواد زياندارى جمع مىشود كه طبيعت براى شستشوى آن سبب جمع شدن آب شور در دهن مىشود و از همين روى گاه پس از آن بيمار قى مىكند . [ 5 - آب بينى ] 5 - آب بينى از وضع آب بينى مىتوان بر بيماريهاى سر استدلال كرد زيادى آن دليل زيادى بخارهاى بدن و كمى و رقّت آن دليل سردى مغز و ناتوانيش در نضج بخشيدن به آن بخارات است . اما غلظت آب بينى دليل سردى و چيرگى بخارهاى سرد است ولى معتدل بودن و سفيدى آن نشانى اعتدال ، زرديش نشان چيرگى صفراء ، قرمزيش دليل غلبه خون ، تيرگى آن دليل بر چيرگى سوداء و بدبوئى آن علامت عفونت ماده و بىبوئى آن دليل نبودن عفونت در آن است . پائين آمدن چرك دليل ورم و يا سر باز كردن آن است . پائين آمدن ترشحات خونى علامت زخم در راههاى بينى مىباشد و خشكى بينى از كمى بخارها همراه با حرارتى خشككننده خبر مىدهد . [ 6 - عادت ماهانه زنان ] 6 - عادت ماهانه زنان ، خون قاعدگى پزشك را از وضع رحم ( زهدان ) و كبد آگاهى مىبخشد . اگر در حال تندرستى بيش از اندازه عادى باشد علامت ناتوانى نيروى نگاهدارنده بدن و شدت دافعه و يا زيادى ماده و رقت آنست و يا از گشادى رحم و يا از جهت بحرانست و كمى آن برعكس اينهاست . سياهى زياد دليل سودا و يا صفراء سوزنده و يا سوداء غالب مىباشد اما زردى آن نشانى چيرگى صفرا بر خون است اگر رنگش نزديك بسفيد باشد علامت بلغم و نيز سردى آن دليل سردى زهدان و چيرگى بلغم است اگر بيش از اندازه گرم باشد نشان غلبه صفراء بر زهدان است اگر با خون آب همراه باشد علامت جمع شدن آب در زهدان است چه در اين هنگام معلوم مىشود كه زهدان سرد شده و بر جذب آب