و نفس مركب از نفس آنها و جسد مركب از جسد آنها است . « 1 » اما داروها از نظر اندازه جوهرها و نيز از حيث طبيعتهايشان باهم متفاوتند و اين مطلب در علم تفصيل روشن مىگردد يعنى پاره‌اى از داروها داراى روح قويتر و برخى داراى نفس نيرومندتر و بعضى داراى جسدانيت زيادترند همانطور كه پاره‌اى ماء ( آب ) بيشتر و برخى دهن و بعضى ملح زيادتر دارند و همچنين پاره‌اى داراى روح توانا و نفس و جسدى ناتوانند و عده‌اى نفس قوى و روح و جسد ضعيف دارند و بعضى جسدشان نيرومند ولى روح و نفسشان كم‌توان است . اينك مىگوئيم كه داروئى كه به بدن وارد مىگردد روحش در روح و نفسش در خلطها يعنى در نفس و جسدش در جسد يعنى اندامهاى آن بدن مؤثر واقع مىگردد و نيز مىگوئيم كه پراكندن ، گرد آوردن ، نيرو بخشيدن ، ناتوان كردن و مانند آن در شأن روح است و كارهائى مانند تعفين و حل و عقد و تلطيف و تكثيف « 2 » بر عهده نفس مىباشد و بستن ، باز كردن ، چرك كردن گوشت آوردن و امثال آن بوسيله جسد انجام مىگردد . پس همين‌كه داروئى به بدن وارد شد اگر جوهرهايش كما و كيفا قويتر از جوهرهاى بدن باشد در آن دگرگونيهائى پديد مىآورد اما اگر ضعيف‌تر باشد بدن آن را تغيير مىدهد و دارو نمىتواند اثر بكند . تغييرى كه يك دارو در بدن پديد مىآورد يا اصلاح فاسد است و يا برعكس فسادى ايجاد مىكند اما صلاح يك بدن در آن

--> ( 1 ) البته خواننده محترم توجه دارد كه مطالب اين قسمت از مسائل حكمت است كه مؤلف ( ا ع ) بطور اختصار به آن اشاره كرده و متأسفانه در زبان فارسى و در ترجمه نمىتوان آن‌طور كه بايد آن را توضيح داد . مترجم ( 2 ) اين كلمات از اصطلاحات علم كيمياست و در زبان فارسى معادلى ندارد . مترجم