غريزى آن را از جاهاى سست و پرده شكم بيرون مىراند . سبب آن خوردن چيزهاى خون‌آور و محرك ، ميل جنسى و رفتن بحمام قبل از هضم و كمى نزديكى است اين دانه اگر از مواد سرد باشد بيخ‌دار و پهن است و الا گرم است . اگر زياد باشد و بيمار را آزار داد بايد در بيمارى گرم فصد كنند و در بيمارى سرد قىآور و مسهل بخورند و قى در همه انواع مفيد است . اگر از گرمى باشد سقمونيا بعنوان مسهل و انتيموان براى قىآورى مفيدند . اگر سرد باشد مسهل آن حب السلاطين و تربد و قىآورهاى مناسب : زاج ، خربق ، اسپند دانه مىباشند اما اگر بىآزار بود براى بدن مفيد است و بيماريهاى ديگرى را دفع مىكند زيرا اگر در بدن اخلاط زيان‌آورى توليد شود ، بايد آن را از راههائى بيرون براند و اين راهها بواسير و دملها و نيز قاعدگى در نزد زنان و مانند آن است و دمل راه بيرون راندن خلطهاى فاسد است و به همين جهت روايت شده كه از برص جلوگيرى مىكند . بنابراين هرگاه ماده گرد آمد و سفت شد شايسته نيست كه از داروهاى پس‌زننده و محلل استفاده كنند و بايد بكوشند كه ماده برسد و سر باز كند بخصوص اگر در ران و بالاى بازو باشد . اما نضج‌دهنده‌هاى ورمها زيادند يكى از آنها آن است كه مغز نان و يا گرد نان خشك را در شير گاو بپزند و بر پارچه بگذارند و بر ورم ضماد كنند و اگر ده تا بيست سانتىگرم شكر معدنى ( راه ساختن شكر معدنى در فصل مربوط بدفع زيان جيوه از دندانها در باب پنجم ذكر شده . مترجم ) بر آن بريزند بسيار خوب است و اين ضماد سبب سر باز كردن دمل است و اگر اسفرزه را با آب دهن خمير كرده و بر دمل ضماد كنند آن را مىرساند همچنين اگر كتيرا ، تخم مرو ، تخم كتان ، سپستان ، ابو خلساء ، گل بابونه و گل خطمى را