الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
23
دقائق العلاج ( فارسي )
عوارضى كه از بيمارى پيدا شده ، برسد مگر آنكه عوارض خود قوى باشند و بايد از رفع سبب آغاز كند و سن مريض ، فصل ، شهر و نيروى بيمارى را در نظر بگيرد . بعد بايد از عادات مريض و حالات ظاهرى و باطنى او جويا شود ، و بايد بيمار را به بهبودى اميدوار كند و او را نترساند و پرستاران را نيز بايد به اين مسائل توجه دهد . و نيز بايد هوش خود را براى تشخيص سود و زيان دارو به كار گيرد و اگر چيزى زيان بار بود داروى ديگر تجويز كند و همچنين علت كوچك را كم نشمارد چهبسا كه همين چيزهاى كوچك به بزرگ بيانجامد و اگر بيمار نيرومند باشد از بيمارى سنگين ترسان نبايد باشد و ضعيف را با قوى و برعكس نبايد درمان كند ، و تا بتواند بايد داروهائى براى بيرون بدن به كار ببرد . از داروهاى درونى بپرهيزد ، تا ممكن باشد با غذا معالجه ، و يا از حيلههاى ديگرى استفاده كند ، دارو به بيمار ندهد ، تا درمان با داروى مفرد آسان باشد از داروى مركب استفاده نكند ، بيشتر تا ممكن باشد از داروهاى ضعيفتر استفاده كند ، و تا داروى كم مؤثر باشد از داروى زياد بگريزد ، و تا بشود خاصيت دارو را مورد توجه قرار بدهد و نه كيفيات آن را تا غير دارو و دعا مؤثر باشد به دارو دست نيازد ، بيمار را به زور وادار بكارى نكند . در غير روزهاى بحرانى مريض را از بيمارى خودش بچيزهاى ديگر مشغول نمايد ، بيمار را در ايام بحرانى رها نكند ، بچهها را به يكباره از غذا نبايد باز بدارد ، به اشخاص ضعيف نبايد غذاى قوى بخوراند ، در گرما و سرماى سخت و روزهاى بحرانى بدرمان قوى نبايد بپردازد ، به كسانى كه خيلى لاغرند مسهل ندهد مگر آنكه آن مسهل سبب اصلاح مزاج و تقويت بدن آنان باشد ، با توجه بآزمايشها و چيزهايى كه خودش به چشم ديده بيمار را درمان كند و بيمارى مزمن را به دفعات و گاهبگاه درمان كند تا بيمار به