در ماهيچه‌هاى بالاى آن حس مىشود و عوارض آن مانند ذات - الجنب ، تنگ نفس ، سرفه ، درد در ترقوه و نيز پهلوى راست است ليكن در بيمارى كبد ، زبان سرخ يا سياه مىشود و رنگ همه بدن ديگرگون مىگردد ولى در بيمارى ذات الجنب خلط سينه و سرفه وجود دارد و اگر خواسته باشى بيشتر كنجكاوى كنى بيمار را وادار كن كه بايستد و شديدا نفس بكشد ، اگر در پهلو و زير استخوان دنده و بالاى آن درد احساس شود كبد ورم دارد و اگرنه چنين نيست و البته بيمار تب هم دارد . اگر پيشاب بند بيايد بيمارى بسيار سخت است و اگر لبها سفيد شود دليل تباهى مزاج كبد و گرمى است و اگر همراه با مدفوع چيز غليظ بدبوئى دفع شود گوشت كبد است كه عفونت يافته و بيمار خواهد مرد « 1 » اگر بيمارى از كبد بطحال منتقل شود علامتى خوب و اگر برعكس باشد بد است .

--> - كبد پيدا مىشود ، گنجشك براى استسقاء ، عود براى تقويت ، آب ترب براى استسقاء و آب برگ آن براى يرقان ، گل اذخر براى ورم ، ضعف و سردى ، پونه براى استسقاء و يرقان ، روناس ( فوّه ) براى پاكسازى و گشودن گرفتگيها ، هل براى درد كبد ، كوشنه ( قسط ) براى درد پهلوى راست ، قرنفل براى گرم كردن اندامهاى درونى و استسقاء گوشتى ، كرفس براى سردى و بادهاى كبدى ، لادن ( نوعى صمغ ) براى تقويت و سختى ، مصطكى براى آماس كبد ، و جويدن آن براى تقويت و گرم كردن و ورم ، زنيان براى گرم كردن ، نارمشك براى گرم كردن و بتحليل بردن خلطهاى غليظ اگر ( وج ) براى تقويت و فرونشاندن درد . مؤلف اعلى الله مقامه ( 1 ) در پزشكى جديد براى ورم و سختى كبد علل متعددى از قبيل امراض ويروسى ، سرطان ، انواع تشمع ( سيروز ) و غيره كشف شده و به‌هرحال -