و استحكام آن و سودائى باشد كه اميدى بنجات از آنها نيست ، علامتش احساس درد از ناحيه دنده‌ها تا بالاى ناف و در طرف راست بطور هلالى است ، زيرا جاى كبد در آنجا است . اگر كبد زخم داشته باشد درد

--> - هندى ، غوره ، عرق بيد براى گرفتگىها و يرقان ، سركه براى رفع تشنگى و بخار آن براى فرونشستن استسقاء ، فلوس براى درد كبد و پاكسازى آن و نيز نوشيدن آن همراه با عرق كاسنى و تاجريزى سياه ( عنب الثعلب ) براى يرقان و ورم كبد ، انار ترش و آرد سنجد تلخ ، صندل سفيد ، تباشير ، افشره زرشك و كدو همه آنها براى حرارت كبد مفيدند و نيز گل سرخ گرفتگيهاى آن را مىگشايد و آن را نيرو مىدهد . داروهائيكه براى صاحبان مزاج سرد سودمندند عبارتند از : كاه مكه ( اذخر ) براى درد و ورم ، اسقيل ( پياز دشتى ) براى استسقاء و يرقان ( زردى ) ، ريشه شيرين‌بيان ، براى درد ، ضماد اكليل الملك ( ناخونك ) همراه با افسنتين ، براى ورم ، باديان رومى ( انيسون ) براى گرفتگىها و استسقاء ، بادرنج و تخم هويج و 5 / 2 گرم تخم گزنه همراه با عسل و آب گرم براى استسقاء ، پيشاب شتر براى ورم و استسقاء و نوشيدن پيشاب بز براى استسقاء ، گاوشير براى استسقاء ، جوزبويا براى تقويت و استسقاء گوشتى ( خوراكش تا پنج گرم است ) ، بنه ( حبة الخضراء ) و شنبليله براى درد كبد ، انغوزه همراه با انجير براى يرقان ، هل ( خير بوا ) براى سردى ، دارچينى براى استسقاء و يرقان ، خون سياوشان براى تقويت ، ريوند براى درد ، ورم ، سختى ، كم‌توانى و استسقاء ، مويز و زرنباد براى تقويت روح كبد زعفران براى دردهاى ناحيه كبدى ، ساذج هندى براى ضعف آن ، سعد كوفى و سنبل براى استسقاء گوشتى ، يرقان ، ضعف و سردى آن ، آويشن براى سردى ، زردچوبه همراه با انيسون براى يرقانى كه از گرفتگى مجارى -