باب دهم بيمارىهاى كبد ( Hepatopathie ) فصل كم‌توانى كبد بدانكه خداوند متعال براى كبد روح نباتى و طبيعى آفريده و آن را در بدن قرار داده ، همانطور كه معده در مقام جمادى است و حل و عقد « 1 » نخست در آن انجام مىگيرد و ماده را كه بدان مىرسد اول در ظاهر حل مىكند و سپس آن را به صورت كيلوس درمىآورد و عرضهاى خارجى و داخلى آن را از يكديگر جدا مىنمايد تا اينكه غذا ظاهرا و باطنا تصفيه شود ، بعد اين غذاى صاف شده را ( از راه روده‌ها ) بسوى كبد مىفرستد و كبد آن را بار ديگر حلى طبيعى كرده و عرضهاى داخلى طبيعى را جدا مىكند تا براى بدن صلاحيت داشته باشد . بدليل همين پالايش ، كبد به نيروهائى از جمله جاذبه نياز دارد تا كيلوس را بسوى خودش بكشد و نيز نيروى نگه‌دارنده‌اى مىخواهد كه كيلوس را تا پايان كارش در آنجا نگاه دارد و نيروى هاضمه‌اى تا بتواند آن كيلوس را با حل طبيعى به صورت كيموس درآورد و نيروى جداكننده‌اى تا بتواند جسم طبيعى پالايش شده را از عرضها جدا كند و نيروى دفع‌كننده

--> - و نيز خاصيت بقس براى خارج شدن روده راست در مفردات متفرقه آمده است مراجعه كن . مؤلف اعلى الله مقامه توضيح مترجم اين است كه بقس برك شمشاد است كه آن را مىجوشانند و مريض را در آن مىنشانند . ( 1 ) به‌طورىكه قبلا ديديم منظور از حل و عقد و حل طبيعى تجزيه و تركيب ( باصطلاح جديد ) و ساير اعمال شيميائى است و از اصطلاحات علم كيميا است . مترجم