كار آنها مىگردد . در اين قبيل موارد اغلب خود مريض نيز اگر چيزى سبب آزار معده باشد ، ميل بقى كردن پيدا مىكند ، مگر اينكه بيمار طبعا طورى باشد كه عادت بقى نداشته باشد مثل اينكه داراى گردن بلند و سينه تنگ و حنجره بزرگ باشد . بنابراين نبايد او را به كارى كه براى او سخت است وا - دارند . در اين هنگام بايد مسهل ضعيفى كه بيشتر اثر موضعى داشته باشد به كار رود . البته بايد قبلا اطمينان حاصل شود كه راه روده باز است و گرفته نيست ، كه در اين صورت بايد از حقنه « 1 » استفاده كرد و پس از حصول يقين مسهل را تجويز نمود و براى رسيدن به اين يقين بايد به بيمار هسته تمر هندى يا چيزى مانند آن بخورانند كه اگر براحتى دفع شد معلوم مىشود راه روده باز است ، و الا نخست بايد به باز كردن راه روده پرداخت اما درباره كبد بايد پزشك توجه كند ، اگر بيمارى مربوط بسطح كبد باشد راه نزديكتر براى بيرون راندن طرطيرها ، پيشاب است و بايد داروهاى ادرارآور به كار رود تا طرطيرهاى روغنى و نمكى خارج شوند و پيش از داروى ادرارآور بايد از رقيق‌كننده‌ها و بازكننده‌ها و لطيف‌كننده‌ها به كار ببرد . اگر بيمارى در قسمت گود و فرورفته جگر باشد مىتواند مسهل متوسطى را ببيمار بخوراند اما به اين شرط كه در ماساريقا پس از خوردن رقيق‌كننده‌ها گرفتگى نباشد اگر در ماساريقا و يا روده‌ها گرفتگى باشد ، بايد قبلا مسهل خورانده شود بهر صورت در بيماريهاى كبد استعمال مسهل متوسط مطلقا جايز است . اما طرطيرهائى كه در رگها و اعماق بدن است درمانش خوردن مسهلات قوى است ، و چاره‌اى جز به كار بردن چنين مسهلهائى نيست ، به شرط آنكه از باز بودن رگها و ماساريقا و روده‌ها مطمئن بوده و پيش از آن از مواد منضج

--> ( 1 ) به اصطلاح فارسى امروز تنقيه . مترجم