الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

14

دقائق العلاج ( فارسي )

و رقيق‌كننده به مدت چند روز استفاده كرده باشند تا براى استعمال مسهل از استعداد مزاج اطمينان حاصل شده باشد . بطور كلى به كار بردن مسهلات قوى پيش از استعمال منضج و بازكننده‌ها روا نيست و بويژه كسانى كه كبد آنها متورم است و يا قرحه و دملى داشته باشد ، نبايد مسهل قوى بخورند آنان كه فصد « 1 » كرده‌اند تا چند روز پس از آن نبايد مسهل بخورند همچنين كسانى كه غذاهاى سنگين و خشك خورده‌اند يا مبتلا به يبوست مزاج مىباشند ، قبل از رفع موانع ، و حصول شرايطى كه خواهد آمد بايد از خوردن مسهل پرهيز كنند . اما براى بيرون راندن طرطيرهائى كه در اعضاء جمع شده است ، بايد از عرق‌آورها استفاده شود و اين از درمانهاى بنيانى است گاه گفته شده كه يك سوم بيمارىها از اين راه درمان پذيرند . تعريق مثل ادرار راهى طبيعى است ، بر خلاف مسهل كه غير طبيعى است ، تعريق بهتر از مسهل است ، به‌هرحال تعريق ، مناسب با امراض بلغمى ، مسهل مناسب امراض سوداوى و صفراوى و ادرار موافق با هر سه نوع است ، اما فصد خاص به خون است ، ولى خون خالص و پاكى كه از اين راه بيرون مىرود بيش از طرطير آن است و بنابراين بايد حتى الامكان و تا نياز خاصى نباشد از اين كار پرهيز كرد . اما طرطير مغزى راه نزديكش بينى و دهان است و درمانش به كار بردن داروهاى ويژه از قبيل گردها ، قطره‌هاى مخصوص بينى ، عطسه‌آورها و بوكردنىها ، غرغره‌ها و بازكننده‌هاى مخصوص گرفتگيهاى مغزيست ، اگر مقدار خون زياد باشد ، نزديكترين راهها فصد و حجامت است و در وقت

--> ( 1 ) فصد يا باز كردن رگ براى بيرون كردن خون زيادى ، يكى از درمانهاى رايج قديمى است كه در محل خود بتفصيل ذكر شده . مترجم