علت بلغمى و نمكى باشد كه علامتش هضم نشده بودن مواد دفع شده و رنگ آن است كه آميزه‌اى از سفيدى و زردى است يا سوداء است كه نشانى آن « 1 »

--> ( 1 ) در كتاب دكتر پولاك فرنگى آمده است كه اسهال خونى كه به زبان لاتينى ديسانترى گفته مىشود بيمارى همه‌گيرى است كه بيرون‌روى پشت سر هم همراه با خون و بلغم و پيچش و درد در ناحيه نشيمنگاه و قولنج و تب سنگين يا سبك است و بيشتر پس از تب نوبه ( مالاريا ) پيدا مىشود و گاه به صورت وباى معروف درمىآيد و جاى بيمارى در پائين روده‌ها است كه پوسته داخلى آن پر از خون مىگردد و بعد مىتركد و تكه‌تكه خارج مىشود و سبب آن مىشود كه روده باريك از كار خود باز بماند و تفاله‌هاى غذائى و صفرا در آن زندانى مىشوند و بيرون رفتن صفرا علامت خوبى است و بيشتر تا چهارده روز طول مىكشد و سبب ناراحتى ، خستگى ، درد گردن و نشيمنگاه ، سردرد ، سرگيجه بىاشتهائى ، لرز ، تهوع ، قى ، قولنج اطراف ناف ، قرقر شكم ، پيچش ، تب ، تشنگى ، تندى نبض و ضعف آن ، كمى ادرار ، بىتابى ، بيخوابى محرقه كشنده و دفع صفراى زرد و سبز ، ورم پاها ، استسقاء و لاغريست و گاه بورم زير گوش بنام وير - دوتس مىانجامد و مىگويد كه غذاى بيمار آب جوجه ، شورباى اسفناج و گشنيز ، لعاب تخم اسفرزه و صمغ عربى يا به‌دانه است و بهتر اينست كه نان سوخته را در آب بيندازند و به مريض بدهند و اگر ضعفى نباشد و تب سبك باشد بيمار مىتواند بحمام برود و گذاشتن پارچه‌هاى گرم و نشستن بر آجر گرم براى بيمار سودمند است داروى بيمارى خوردن بيست تا چهل سانتىگرم كالومل در شب و سى تا چهل گرم روغن كرچك در بامداد است و همين‌كه پيچش كم شد تا سه چهار روز هر روز پانزده تا بيست گرم روغن كرچك بايد بخورند و اگر پيچ باقى باشد بايد دوباره همانطور كه گفته شد كالومل بخورند و اگر شدت -