الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

9

دقائق العلاج ( فارسي )

است ممكن نيست اما اين نوع غريبه‌ها در هر صنف از مركبات ، مشاكل و شبيه آن صنفند ، مثلا غرائب جمادات جمادى ، غرائب نباتات نباتى و غرائب حيوانات حيوانى هستند و تدبير « 1 » اخراج و زدودن هريك از انواع اين غرائب با ديگرى متفاوت است . چون انسان جوهر اين بسائط و لطيفترين و شريف‌ترين آنها است ، هيچ‌يك از تركيبات اين عالم ، صالح براى آنكه غذاى او باشد نيست مگر اينكه از همه اين غريبه‌ها تصفيه شده باشد ، اما خداوند بدن انسان را از هر جهت تام و كامل و داراى همه وسائل لازم براى اين منظور ساخته است تا بتواند غذاى خود را از مواد موجود انتخاب كند ، پس همين‌كه غذا داخل دهان شود ، با دندانها آسيا مىشود و در آب دهن مقدمة قدرى حل مىگردد تا براى حل در معده « 2 » و تعفين در حرارت و رطوبت آن آماده شود ، اما در معده مثل كشك محلول غليظ قوام گرفته‌اى مىشود و بين اعراض جمادى و جواهر ( اصول ) آن جدائى مىافتد و اعراض ، بدفع معده و جذب امعاء و از راه آنها به صورت مدفوع دفع مىشود كه آن هم مركب از كيان سه‌گانه يعنى ماء ، دهن و ملح ( آب ، چربى و نمك ) است و اين مسئله نيز در تجزيه آن از راههاى شيميائى روشن مىگردد و به‌هرحال معده جوهر صاف كيلوسى را بكبد مىفرستد و هاضمه كبد با حرارت و رطوبت مخصوص به خودش ، آن را بكيموس تبديل مىكند

--> ( 1 ) در علم كيميا كارهائى را كه كيمياگر براى اعمالى از قبيل تصفيه يك شئ و يا تركيب چند چيز و يا تجزيه آن مىبايست انجام دهد تدبير مىنامند . مترجم ( 2 ) تعفين از اصطلاحات كيميا است و معنى آن آنست كه چيزى را در محل گرم و مرطوب قرار دهند تا لطائفش بيرون آيد و بنابراين اول تخمير مىشود و بعد تعفين مىگردد . ( معيار اللغة )