هركدام يك جزء ، تخم ريحان نيم جزء همه را مخلوط مىكنند و خوراك آن از پنج تا ده گرم است . اگر در مزاج بيمار حرارتى نباشد هفت و نيم گرم تخم تر - تيزك را در مقدارى دوغ به قدرى كه روى آن را بپوشاند مىپزند تا منعقد شود و آن را به بيمار مىخورانند . اگر پس از مسهل خراشى در روده‌ها پيدا شود مقدارى روغن گاو به او تنقيه مىكنند كه در آن خون سياوشان ريخته باشند . « 1 » به‌هرحال بايد در تشخيص نوع اسهال هوشيار باشند زيرا انواع متفاوتى دارد و اسهال كبدى و روده‌اى ديرتر از ساير آنها تشخيص داده مىشود ، علائم اسهال كبدى عبارتند از : 1 - در نوع كبدى روده‌ها درد ندارد 2 - گاه‌بگاه خون دفع مىشود . 3 - بيمار لاغر مىشود 4 - در مدفوع ماده تراشه مانندى نيست . 5 - مدفوع گنديده است 6 - شماره بيرون‌رويها زياد اما مقدار آن كم است . 7 - خون پس از مدفوع مىآيد 8 - بيمارى روز به روز شدت مىيابد و گنديدگى مدفوع بيشتر مىشود 9 - بيشتر با تب و تشنگى و التهاب همراه است . اسهال نوع روده‌اى بر خلاف اينها است و درعين‌حال لخته‌هائى كه دفع مىشود ، در نوع كبدى ، در آب حل نمىشود و بر روى آتش نيز بتحليل نمىرود و در نوع روده‌اى چنين نيست . به‌هرحال پزشك در هريك از بيماريها به ويژه اين بيمارى بايد مواظب اعضاء رئيسه و معده باشد و در اين بيمارى از تجويز داروى زياد بايد بپرهيزد .

--> ( 1 ) در مقاله پنجم در باب مفردات خواص اثل ( شورگز ) ، برنج ، ترياك ، اقاقيا بز نر كوهى ، بالنگو ، بنفشه ، گل انار فارسى ، خشخاش ، طلا ، انار ، ريواس ، به ، سماق صمغ ، سنگدان مرغ و آبى كه آهن سرخ شده را بنا به دستورى كه خواهد آمد ( ماء المحدد ) چند بار در آن انداخته باشند و گل سرخ بيان شده مراجعه كن . مؤلف ( ا ع )