بچه‌هاى بيمار اضافه شد و بسيار سودمند افتاد « 1 » فصل ذات الريه اين بيمارى ( Penemonie ) ورم گرمى است كه در ريه و بر اثر امتلاء آن از خون ، صفرا يا بلغم نمكى عفونت يافته و گاهى از نزله‌اى گرم پيدا مىشود ، بيشتر از انتقال سرسام ( ورم مغز ) پديد مىآيد . اگر علت از خون باشد نشانيش تب هميشگى ، سرفه ، تنگى نفس ، درد سينه و سنگينى است يعنى بيمار چنان احساس مىكند كه بر روى او چيز سنگينى گذاشته‌اند و چه بسا كه درد در جلو به طرف ترقوه و يا پائين كتف و يا پائين پستان مىكشد گونه‌ها آنسان سرخ مىشود كه گوئى دو گل سرخند ، چشمها نيز قرمز مىگردند صورت و بخصوص پلكها آماس مىكنند و سنگين مىشوند ، تشنگى و خشكى زبان زياد است ، نفس گرم ، زبان قرمز و ادرار غليظ و سرخ مىگردد ، ساير نشانيهاى چيرگى خون نيز ديده مىشود . اگر از صفرا باشد علامتش تب هميشگى و خيلى داغ ، تنگى نفس ، درد زياد ، قرمزى صورت ، خشكى زبان ، تلخى دهن گرمى نفس ، بىتابى ، اضطراب ، تشنگى ، برافروختگى و زردى يا سرخى

--> ( 1 ) از يكى از پزشك‌نماها شنيدم كه درباره آزمايشهاى خودش در مورد سياه سرفه و ساير امراض بلغمى ديگر مىگفت كه شربت زوفا كه با اين دستور تهيه شود مفيد است : ريشه هليمو ( ترشك برّى ) ريشه شيرين‌بيان ، زوفاى مصرى ، انجير يزدى ، و مويز پاك شده را بيك اندازه مىجوشانند و صاف و با شكر شيرين مىكنند و بقوام مىآورند و بخوردسالان روزى پنج گرم و به بزرگسالان سى و پنج گرم و يا بيشتر و بكودكان ميان سال آنها برحسب سن مىخورانند و نيز مىگفت كه گوگرد سائيده با تخم‌مرغ نيم‌پز مفيد است . مؤلف اعلى الله مقامه