الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
305
دقائق العلاج ( فارسي )
گرم و مرطوب كه براى لثه زيانآورند بايد پرهيز كنند . فصل زدودن اثر جيوه بر دندانها جيوه روحانيت دارد و در اثر حرارت بخار مىگردد و بالا مىرود و در اندام - هاى بالاى بدن پراكنده مىشود و اگر تكليس يا تصعيد شده باشد زودتر بخار و پراكنده مىگردد ، تندى ، زمختى و حرارتش بيشتر مىشود . بنابراين اگر صفرائىها يكى از تركيبات جيوه را بخورند اين جسم بخار مىشود و چون مسامات دهن باز و ماهيچههايش سستترند به طرف دهن مىآيد و سوزش و بوى بدى ايجاد مىكند و سبب آماس لثه و حلق مىگردد . اين آماس از حرارتى كه بخار جيوه در رطوبت لزج دهن و حلق ايجاد مىكند پيدا مىشود ، در اين هنگام طبيعت براى جلوگيرى از زيان آن آب زيادى را از دهن جارى مىكند و چون رطوبتهاى دهن را جذب مىنمايد در دهن ايجاد سوزش و ورم و كشيدگى ماهيچهها و فشار و ضربان مىنمايد و آب دهن را به راه مىاندازد . هرچند كه بيمارى مورد نظر را كه در بدن است درمان كند ، اين حالت و زيان تا وقتىكه جيوه در بدن بتحليل نرفته باقى است و تا مدتى پس از آن هم مىماند . عمل جيوه در كسى كه لثهاش سالم است و كسى كه لثهاش سالم نيست و نيز در صفرائىها و ديگران متفاوت است و چهبسا آنها كه لثه سالم قوى دارند و نيز غير صفرائيها از آن زيانى نمىبينند اما هرچه كسى مزاجش گرمتر و خشكتر باشد بيشتر از آن زيان مىبيند و به همين دليل در بچهها ضررش كمتر است ، خود من به مدت يك ماه از آن به چند بچه خوراندم و در دهان آنها چيزى پيدا نشد . اگر شب هنگام از املاح جيوهاى بخورند و در بامداد بعد مسهل بياشامند ضررش كمتر مىشود و نيز كسى كه مزاجش خشك و صفرائى است بايد از آن بپرهيزد زيرا