الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

154

دقائق العلاج ( فارسي )

زياد باشد آردها و تخم ترتيزك ( حب الرشاد ) برشته در روغن براى غير - حرارتىها سودمند است . براى حرارتىها سفوف ( پودر ) پوست خشخاش برشته مفيد مىباشد . اگر باز مسهل از كار نايستاد با پر مرغ و امثال آن بيمار را به قى وامىدارند و به او برشعثا مىخورانند از چيزهايى كه از بيرون روى جلوگيرى مىكنند سفوف الطين ، سفوف الطباشير ، رب‌هاى قابض ، نان خشك و دوغ يا آبى كه آهن گداخته در آن فروبرده باشند يا آب ديگرى مانند آن و نيز دوغ گاو سرد شده با برنج پخته سودبخش است . اگر مسهل از تركيبات جيوه و انتيموان بوده چاى سبز سودمند است . گاهى اندازه خلط زياد نيست اما كيفيتش زيانبار است مانند پايان تبها كه چنين است و در اين هنگام نيازى باستعمال مسهل نيست زيرا كاربرد آن كم كردن مقدار خلط است . اگرچه كم كردن هم گاه لازم است زيرا بلاى گنديدگى خلط كم كمتر از بلاى خلط زياد است و در چنين مواقعى واجب مىآيد كه چگونگى آن را تبديل كنند و به آن اعتدال ببخشند . اگر خلط خودبخود بتحليل برود و كم بشود البته به مسهل نيرومند نيازى نيست بلكه بايد با انضاج آغاز بدرمان كنند و سپس داروى مناسب ضعيفى به بيمار بخورانند پس بدانكه مسهل هرگاه زياد كار بكند و علامت اين حالت پيدايش قلق و اضطراب و بيرون شدن خلطى غير از آنچه كه منظور بوده مىباشد و بايد كار مسهل البته قطع شود اما تا وقتىكه خلط مورد نظر بيرون رانده مىشود نبايد ترسيد و نبايد بيرون روى را قطع كرد مگر آنكه از زيادى ضعف مريض بترسند و نشانه پاك شدن بدن از خلط ، چرت زدن و گرسنگى و تشنگى و احساس سبكى در بدن است و اگر باز مسهل به كار خود ادامه داد بايد با تعريق بيمار در حمام ، خوابانيدن او و محكم بستن بازوى او از كار زياد آن جلوگيرى كنند و اگر از كار نايستاد بايد معده را با