الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

155

دقائق العلاج ( فارسي )

داروهاى تقويت‌كننده ضماد كنند و چيزهائى مثل سيب ، به ، صمغ عربى ، پوست خشخاش ، گل ارمنى ، رب مورد ، بزرقطوناى برشته ، سفوف دانه انار و سفوف اكسير المعده به او بدهند . اگر باز كار مسهل ادامه يافت ترياق فاروق و يا جدوار و يا پازهر معدنى يا هفت و نيم گرم تخم ترتيزك ( حب الرشاد ) برشته كه آن را بادرونج پخته باشند پس از آنكه منعقد شد به بيمار مىخورانند گاهى داروهاى مخدّر نيز مفيد است و اگر كار مسهل پايان يافت بعد از پاك شدن بدن بايد جوشانده نبات يا تخم ريحان با آب گرم به بيمار بخورانند . بدانكه مسهل همانطور كه گفتيم تا پاك شدن كامل بدن بايد تكرار شود و علامت آن پاك شدن زبان است و بازگشتن اشتها و بر طرف شدن عوارض چه باقى بودن اثر ، دليل بر باقى بودن مؤثر و از بين رفتنش نشانى زايل شدن مؤثر است و بدانكه اگر بيمارى مسهل براى صفرا دستور دادى بايد او را وادار كنى كه آب سرد با قند و آب بزر قطونا ( اسفرزه ) بخورد و يا انارى را بمكد و يا سيب ترش بخورد و غذاى او بايد آش جوجه با آب‌غوره يا اترج ( ترنج ) و يا انار ملس باشد تا باقيمانده صفرا تعديل شود و بايد از چيزهاى گرم ، تند ، شيرين ، شور و خشك و نيز حركتهاى سخت ، اندوه و غضب بپرهيزد . از چيزهايى كه صفرا را تعديل مىبخشد و آن را فرومينشاند آب اترج يا ليمو ، سيب ترش ، آب‌غوره ، سركه ، ترشك ، رب ميوه‌هاى ترش ، رب ريواس ، هندوانه ، تخم خيار و كدو ، زردآلو ، هلو ، ماش پوست گرفته ، پوست و ريشه و برگ كاسنى ، بزر خرفه ( رجله ) و هر چيز ترش و تر است . اگر استعمال مسهل براى بلغم بوده غذاى بيمار پس از آن حلوائى است كه زيره و دارچينى و فلفل و مانند آنها در آن ريخته باشد و پيش از غذا بيمار بايد ورزش كند و پس از پاكسازى بدن با آب گرم نمك‌دار خود را بشويد