الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )
114
دقائق العلاج ( فارسي )
گرفتگى در راهها پديد آمده باشد بايد نخست بگشودن آنها اقدام كرد باز كردن گرفتگى پائين رودهها بوسيله حقنه ( اماله يا تنقيه ) و فتيلهگذارى انجام مىگيرد و بالاى رودهها را بايد با نوشيدنيهاى بازكننده بگشايند و بايد بدانيم كه رودهها مثل كاريزند و اگر همه راه آن باز نباشد نبايد آب را به داخل آن روانه كنيم چه در غير اين صورت آب پس مىزند و چاههاى بالاتر را خراب مىكند . سببهاى پيدايش گرفتگى زياد است و از آن جمله ممكن است ماندن چيز بيگانهاى مانند قطعه سنگ در پيشاب راه و يا هسته خرما و سنگى كه آدمى آن را بلعيده يا چيزهاى ديگر باشد و نيز گاهى تهنشينهائى كه در راههاى بدن گرد آمده يا يك خلط غليظ كه در جائى از آن باشد يا خون لخته شدهاى كه از يك رگ بيرون آمده باشد و نيز برودت و خشكى كه بر مواد درونى بدن چيره شده و آن را منجمد كرده ، سبب گرفتگى مجارى مىشود همچنين ممكن است گرفتگى ، به علت نيروى نگاهدارنده بدن و ناتوانى نيروى دفعكننده باشد كه در نتيجه موادى در جائى گرد مىآيد و راه را برمىبندد . گاهى در يكى از اندامها آماسى پيدا مىشود كه بر راهى كه در كنار آنست فشار مىدهد و آن را مىبندد يا اينكه در مجرائى تابخوردگى پديد مىآيد و راهش بسته مىشود و مواد در آن مىماند و يا گرمى زياد سبب خشكى و سوختن مواد و زندانى شدن آنها در يك مجرا مىگردد . گاه وجود كرم در رودهها سبب نگهداشتن مواد زائد و در نتيجه بسته شدن روده مىشود و همچنين زمانى روزه گرفتن و خوددارى از خوردن ، طبيعت را بر آن مىدارد كه مواد موجود بدن را بعنوان ذخيره نگاه بدارد و در نتيجه خشك شدن اين مواد راهبندانى پديد مىآيد . گاه در اثر حرارت زياد كبد آب كشكاب روده ( كيلوس ) جذب و روده بسته مىشود و نيز گاه معده نيروى جداكننده خود