الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

115

دقائق العلاج ( فارسي )

را از دست مىدهد و به آن سبب مواد غذائى گوارده شده از چيزهاى ديگر جدا نمىشود و راه روده را مىبندد يا اينكه كبد از صاف كردن خون بازميماند و در نتيجه خون در درون رگها لخته مىشود و راه آنها را مىبندد و امثال اينها . اما غذاهائى كه سبب گرفتگىها مىشود عبارتند از : گوشتهاى سنگين نان سفيد بخصوص اگر در آن روغن ، شيرينى ، خمير ترش نشده ، برنج و ارزن به كار رفته باشد شيرينيهاى غليظ مثل كشمش و نيز آب ناصاف و امثال آن . اما نشانيهاى بسته بودن مجارى عبارتند از : اگر گرفتگى در ماساريقا باشد مدفوع هميشه آبكى است و اگر در كبد باشد در مدفوع خلطهائى كه تازه جمع شده‌اند ديده مىشود و اگر در اين هر دو باشد رنگ بيمار مثل رنگ بيمار استسقائى است و خون كم و تشنگى زياد مىشود اگر صفرائى گرد آمده و جدا از ساير مواد در مدفوع ديده شود گرفتگى ، بين كبد و كيسه صفراء است . اگر مدفوع سياه باشد گرفتگى ميان سپرز ( طحال ) و جگر ( كبد ) است . اگر اشتها كم و طحال سخت باشد گرفتگى بين طحال و فم معده است . اگر بالاى ناف دردناك باشد بستگى در روده بزرگ مىباشد و اگر در پائين آن باشد بستگى در روده كوچك است . اگر پيشاب بند آمده باشد و در پهلوى چپ سنگينى حس شود گرفتگى بين كبد و كليه است و اگر در ناحيه قطن ( پائين ستون فقرات ) ناراحتى باشد گرفتگى بين كليه و مثانه است و اگر در عانه ( زير شكم ) ورمى باشد گرفتگى در دهانه مثانه مىباشد . و به همين ترتيب مىتوان بر جاهاى گرفتگى در نقاط مختلف بدن استدلال نمود و براى كسى كه تشريح و وضع اندامهاى درونى را بداند اين مسأله دشوار نيست . اينك از جهت يادآورى پاره‌اى از بازكننده‌ها را نام مىبريم و در معالجات