الحاج محمد كريمخان الكرماني ( مترجم : ابراهيمى )

108

دقائق العلاج ( فارسي )

و در همه انواع بيمارى به كار مىرود يا ويژه يك نوع بيمارى و استفاده از خاصيتها است . ما در اين مقاله انواع درمان‌هاى عام و همگانى را كه درباره هر يك از بيماريها به كار مىرود يادآورى مىكنيم : بدى مزاج يا ساده است و يا مادى : ساده آن يا از سببهاى بيرونى يا اندرونى است . بنابراين اگر سبب از بيرون باشد نخست درمان را با قطع آن آغاز و سپس اثرى را كه آن سبب روى بدن داشته است دفع مىكنيم اما اگر سبب درونى و مثلا از امتلاء باشد از استفراغ ( شرح استفراغها خواهد آمد ) استفاده مىشود و اگر از يك چگونگى مثل پيدا شدن سردرد ، از نوشيدن آب سرد بهم رسيده باشد بايد از ضد آن سود جست و اين مسأله‌اى كلى است و جزئيات از قبيل درد روده‌ها و معده از سنگينى و امثال آن را در آينده خواهيم ديد . درباره نوع مادى بايد توجه داشت كه اگر پيدايش بيمارى از زيادى يك كميت باشد درمانش استفراغ است و اگر در چگونگى ماده باشد علاجش اگر ممكن باشد استفراغ و دگرگون كردن چگونگى است و اگر ممكن نباشد بايد از ضد آن استفاده كرد . ديگرگون كردن حالت سردى در آغاز و تغيير حالت گرمى در پايان آسانتر مىباشد . هر بيمارى پنج مرتبه دارد : حركت ماده ، آغاز پيدايش بيمارى ، روزهائى كه بيمارى پيش مىرود ، روزهائى كه از پيش روى بازپس مىايستد و روزهائى كه بيمارى فرومينشيند . در مرتبه اول بايد بيمارى را با اصلاح غذائى درمان كرد و بيمار را از چيزهايى كه در آن زياده‌روى كرده بازداشت و چيزهائى را كه از آن كم