محمد بن يوسف الهروي
5
بحر الجواهر ( معجم الطب الطبيعي )
[ مقدمهء مؤسسهء احياء طب طبيعي ] بسم الله الرحمن الرحيم هر علمي داراى ألفاظ واصطلاحاتى خاص است كه گاهى در همان مراحل ابتدائىِ فراگيرى آن دانش تبيين ، مىشود ودانش پژوه را بدون هيچ ناهموارى به سر منزل مقصود رهنمون مىشود ونقاب از رخ مضامين علمي كتاب به سادگى بر مىافتد اما گاهى از اصطلاحاتى استفاده مىشود كه در مباحث پيشرفته يك علم تبيين كامل مىشود اما در همان مباحث ابتدائي ذهن دانشجو با آن درگير شده وبلافاصله به دنبال مجموعهيى مىگردد كه شاهد مقصود را در آن بيابد . چنان چه دانش آموختگان وفارغ التحصيلان هر رشته علمي هم بىنياز از چنين دستمايهيى در يادآورى ودستيابى سريع به معاني واژهها واصطلاحات مورد نياز نمىباشند وهمواره از آن بهره مىبرند . طب سنتي ، به جهت ضرورات مذكوره ونيز به جهت كمبود أستاذ متخصص وآگاه به شمار فنون آن كه به سادگى ذهنها را راهنمائى كند كه اين امر ، زائيده قرنها بىاعتنايى به اين ذخيرة وزين علمي ودر نتيجة انقطاع سلسله أستاذ وشاگردى در آن مىباشد اين نياز در آن دو چندان مىباشد ولذا احياى متون مورد نياز در اين بخش وبلكه تكميل آنها وتأليف متون كاملتر ومنطبق با متد جديد در تأليف اين گونه متون واصطلاحنامهها نامهها ، از نيازهاى حقيقي در راستاى ترويج وآموزش اين مكتب درمانى مىباشد . از هر كسى كه مختصر آشنائى با كتب طب سنتي در دوران متأخر داشته باشد اگر از منبعى در لغتشناسى طب سنتي سوال شود ، بدون شك كتاب شريف « بحر الجواهر » از تأليفات حكيم گرانقدر « محمد بن يوسف هروى » رحمة الله عليه است كه سر انگشت اشارتها به سوى آن اشاره مىشود وطالب اين علم را در بسيارى لغات كه حتى جنبه طبي ندارند وصرفا لغتى نامأنوس هستند كه البتة در كتب معتبر طبي هم چون « قانون » و « شرح الأسباب والعلامات » بكار رفتهاند دستگيرى مىكند . اين كتاب ، مجموعهيى از أسامي اطباى بزرگ وأسامي ادويه وألفاظ طبي و . . . مىباشد كه البتة با وجود كم وكاستىها چه در روش خاص آن كه عربى وفارسي را در هم آميخته وچه در