نجيب الدين السمرقندي
مقدمه 12
شرح الأسباب والعلامات ( شرح نفيس الكرماني )
ه : افزودن بيش از يك هزار پاورقى در توضيح وتشريح مطالب كتاب كه بر أساس يكى از چاپهاى كتاب در « لكنهو » گزينش شده است كه توضيح اين مطلب به اين قرار است : يك نسخه از كتاب « شرح الأسباب والعلامات » كه در هندوستان چاپ شده به نام « حل المعضلات » معروف است كه توسط « مولوى حكيم سيد حسين » از حكماى آن ديار از حواشي وشروح اين كتاب جمعآورى شده ونكاتى هم از استادش بر آن افزوده است . اين كتاب در سال 1339 هجرى قمري در لكنهو چاپ شده است ومحشى در مقدمهء كتاب خود متذكر شده كه فوايد زيادى از كتب گوناگونى در اين مجموعه گردآورده است كه برخى از آنها به اين شرح مىباشند : منتهى الإرب ، كشف اللغات ، غياث اللغات ، الصحاح ، بحر الجواهر ، المعالجات البقراطيه ، الحاوي الصغير والكبير ، جامع الشرحين ، القانون ، سائر رسائل طبي ابن سينا ، كامل الصناعة ، المائة ، الغنى والمنى ، ذخيرهء خوارزمشاهى ، موجز القانون وشروح آن ، كشف الاشكالات عن شرح الأسباب والعلامات ، الفوائد الشريفيّه ، التحقيقات الشامخات على شرح الأسباب والعلامات ، شرح حكيم على عابدى سرهندى بر شرح أسباب و . . . اما اين نكته را بايد متذكر شويم كه در اين حواشي ، زوائد فراوانى چون مباحث تشريحيه وكليات طب وشرح ادويه مفرده وأحوال شخصيتها وأحيانا تكرار مكرر آنها به چشم مىخورد كه بدون شك براي پر كردن حاشية نگاشته شدهاند وگرنه هريك از اين مطالب در جاى خود ورشتهء علمي ويژهء آن مفصلا بحث شده است واين امر بر مراجعهكنندهء به نوع حواشي كه در هند وپاكستان بر كتب چاپ مىشود پوشيده نيست وبه همين جهت ما دست به گزينش اين حواشي زدهايم وآنچه در گرهگشائى از مطالب كتاب مفيد بوده يا حاوي نكتهء مفيدى بوده است برگزيدهايم . مطلب آخر اينكه اين حواشي اغلاط أدبي كم وبيش به چشم مىخورد وتا حد امكان كه باعث تشويش عبارت نشود در [ ] تصحيح شده است ولى بههرحال عبارات پاورقى در حدى كه مطلب را برساند قابل تأييد است .