نجيب الدين السمرقندي

مقدمه 10

شرح الأسباب والعلامات ( شرح نفيس الكرماني )

الأكبر » نام نهاده است در مورد اين كتاب اشاره كنيم تا برگ زرينى ديگر باشد بر افتخار علمي اين صحيفهء مباركه : « . . . اين منزوى زاويهء خمول بعد تصحيح عقايد دينيه واكتساب علوم متداولهء يقينية چون از علم أبدان نيز بهره يافته وبر علو شأن اين فن عالي كه علمي است بس شريف وجنسي است بس لطيف . . . آگاهى حاصل نمود . . . خواست كه در اين دير نيست هست‌نما نسخه « جامع الفوائد » ترتيب دهد وبعد ملاحظهء كتب طبيه وصحف حكميه به ظهور آمد كه هرچند در رسايل معتبرهء هذه الفن أسباب وعلامات امراض مع الكليات مذكور است ليكن چنان هم در كتاب فيض انتساب شرح أسباب وعلامات معالجات مستوفى مسطور گرديده در غير آن نيست بناء على هذا در خاطر حقير ريخت كه اگر آن مجموعهء كثير النفع كه در كمال متانت واعتبار است جهت عموم افاده واستفاده به لسان فارسي از عربى مترجم ساخته شود . . . أولى وانسب است . . . . » . آرى ، اين كتاب گرچه در نكات زيبائىها وجامعيتش بدون شك بر سر سفرهء كتب عظيمى چون « قانون » نشسته است واز فرآورده‌هاى علمي آن خوشه‌چينى كرده ولى حق اين است كه در تئوريزه كردن مطالب علمي گذشتگان وبرهاني نمودن تحقيقات ايشان وطرح مباحث استدلالي وگشودن صحنه‌هاى مناظرهء علمي ونقل وردّ واثبات أقوال حكماى گذشته سهمى به‌سزا دارد ونقشى بىبديل از خود به يادگار نهاده است . اينجانب در مراجعات مكرر به اين كتاب وكتاب « قانون » ابن سينا مزيت مذكوره را در اين كتاب به وضوح لمس نموده‌ام وبر أفق والاي علمي وتحقيقى اين كتاب ونويسنده‌اش درود فرستاده‌ام گرچه اين را هم بايد متذكر شوم كه جايگاه رفيعى كه كتاب مستطاب « قانون » در اين دانش اشغال كرده است براي هميشه مخصرا در اختيار اوست وتا جايى كه تحقيق نموده‌ام هيچ كتابي را ياراى هماوردى نهايى با آن نمىباشد ومطالبى بس گرانقدر در آن دائرة المعارف عظيم در بحث امراض وجود دارد كه اين كتاب با تمام قدر وقيمتش از آن خالى است