« رؤيت هلال » تأكيد شده است - حتى با تعابير دالّ بر حصر ، مانند « ليس على أهل القبلة إلّا الرؤية » ، « لا تصم إلّا للرؤية » و « لا تصم إلّا أن تراه » - به طورى كه برخى قائل به موضوعيت « رؤيت » شده وبه شدّت از آن دفاع كرده‌اند « 1 » . هر چند موضوعيت رؤيت ، نادرست است ، ولى براي مدّعاى ما - كه قياس اينجا به شرط بودن فلس صحيح نيست - كفايت مىكند . از اين رو ، چنان كه پيشتر گفتيم ، رؤيت هلال ، طريق است براي « قابليّة الهلال للرؤية » نه وجود واقعي « هلال » . وبينهما بودن بعيد . وأساسا ممكن نيست رؤيت طريق براي وجود واقعي هلال باشد . امّا اينكه نوشته‌اند : « از ادلّه استفاده مىشود كه ملاك وجود واقعي هلال است » ؛ مىپرسيم كدام ادلّه ؟ اين ادلّه چيست وكجاست ؟ هفت : اگر كسى با دوربين ببيند كه شخص « الف » ، شخص « ب » را به قتل رساند يا أو را مجروح كرد چنين شخصي مىتواند در محكمه شرعيه شهادت دهد وقاضى شرع بايد بر اين شهادت اعتماد نمايد وباب شهادت كه در آن شهادت حسّى معتبر است اگر نگوييم از مسأله هلال مهم‌تر است قطعا از نظر ادلّه ومدارك داراى لسان مشابه ومشترك‌اند وظاهرا هيچ فقيهى منكر اعتبار اين شهادت نيست « 2 » . پاسخ : مواردى كه رؤيت با دوربين وابزار با رؤيت عادى تفاوتى ندارد وحكما يكى است متعدد وغير منحصر به اين مورد است ، كه پاره‌اى از آن موارد را در مقدّمه جلد اوّل رؤيت هلال ذكر كرده‌ام « 3 » . ولى اين نمونه‌ها نه شاهدي براي مدّعى اعتبار رؤيت هلال با چشم مسلّح است نه ناقض مخالف اعتبار ؛ چون ربطى به مسألهء محلّ بحث ما ندارد وقياس ما نحن فيه به آن مع الفارق ومردود است « 4 » . هشت : روايات رؤيت را مقدّمه‌اى براي يقين قرار داده وفرموده‌اند : شهر رمضان با رأى وتظنّى حاصل نمىشود : . . . 1 . عن محمّد بن مسلم ، عن أبي جعفر عليه السّلام قال : « إذا رأيتم الهلال فصوموا ، وإذا رأيتموه فأفطروا ، وليس بالرأي ولا بالتظنّي ، ولكن بالرؤية » .

--> ( 1 ) . رك : رؤيت هلال ، ج 2 ، ص 849 - 850 ، 861 ، 880 ، 881 ، 917 - 928 ، 1012 - 1013 ، 1035 ، 1038 . ( 2 ) . فقه أهل بيت عليهم السّلام ، شماره 45 ، ص 115 ، « پاسخى به نقد مقالهء اعتبار ابزار جديد در رؤيت هلال » . ( 3 ) . رؤيت هلال ، ج 1 ، ص 93 - 97 ، مقدّمه . ( 4 ) . رك : رؤيت هلال ، ج 1 ، ص 93 - 104 ، مقدّمه .