خاص - از پديده‌هاى طبيعي است ؛ خواه ألفاظ واسمهايى كه شرع در اين معنى به كار برده است به حدّ حقيقت شرعيه رسيده يا نرسيده باشد . بنا بر اين ، همان گونه كه حيض تكويني ، تعريف خاصّ خود را در علم پزشكى دارد ، حيض شرعي نيز تعريف شرعي خود را داراست . 2 . تعريف‌هاى شرعي در صدد بيان ماهيت حقيقي ودقيق أمور تكويني عرفى است واز آنجا كه اين مفاهيم دقيق است ونظر سطحى عرفى گاه در آنها به خطا مىرود ، در شأن شارع است كه اين گونه مفاهيم تكويني عرفى را هرگاه متعلق احكام شرعي ومورد نياز مردم باشد ، تبيين وفهم سطحى عرفى را تصحيح كند . در اين صورت ، بيان شرعي حجّت است واگر علم به صدور آن از شارع داشته باشيم موجب قطع به صحّت اين تعريف مىشود واگر تعريف أهل فن بر خلاف آن باشد ، يا خطاست يا حمل بر اصطلاح خاص مىشود . بنا بر اين ، درست نيست كه مفاد روايات مزبور دربارهء پديده‌هاى تكويني از قبيل مبدأ فجر وزوال وغروب يا مبدأ ماه قمري كنار گذاشته شود ، به صرف ادّعاى اين كه اين أمور پديده‌هايى تكويني است وتعبّد در آنها راه ندارد وبايد در آنها به أهل فن رجوع كرد « 1 » . بنا بر اين ، صرف خروج قمر از تحت الشعاع ، يا لحظه مقارنه ، در اصطلاح شرع وأهل نجوم وعرف ، مبدأ ونشانهء حلول ماه نيست . بلى ، بعضي لحظهء اقتران را شروع ماه مىدانسته‌اند « 2 » . امّا اين ربطى به اصطلاح شرع وعرف صدر اسلام ندارد . اكنون نيز در عربستان سعودى بر همين مبنى عمل مىكنند بدين صورت كه : اگر در روز بيست ونهم ماه قمري دو شرط وجود داشته باشد روز بعد اوّلين روز ماه جديد خواهد بود . اين دو شرط عبارتند از : 1 . مقارنهء زمين مركزى ، قبل از غروب خورشيد باشد ؛ 2 . غروب ماه بعد از غروب خورشيد اتفاق بيفتد . البتة اين مبنا شرعي ومستند به رؤيت نيست ودر آن احتمال شروع ماه قمري با هلال با سنّ كمتر از 12 ساعت ، زياد است واز طرفي حتى با محاسبات

--> ( 1 ) . رؤيت هلال ، ج 2 ، ص 1475 - 1476 ؛ فقه أهل بيت عليهم السّلام ، شماره 36 ، ص 62 ، « رؤيت هلال وثبوت ماه » . ( 2 ) . علامه مجلسي مىگويد : « . . . اوّل ماه قمري را يهودان وبعضي از تركان از وقت اجتماع آفتاب وماه در يك درجه مىدانند كه وسط محاق است . ومسلمانان اوّل ماه را از ديدن هلال مىدانند وآخرش را ديدن هلال ديگر . . . » ( رؤيت هلال ، ج 1 ، ص 198 - 199 ) .