رضا مختاري / محسن صادقي

مقدمه 25

رؤيت هلال ( فارسي )

علاوة بر اين ، فراوان اتفاق مىافتد كه فقيهان پسين يك صفحه يا كمتر وبيشتر از سخنان فقيهان پيشين را در ضمن كلام خود - با اشاره به مأخذ وگويندهء آن يا بدون اشاره - نقل مىكنند ، وچون فرض اين است كه سخن همهء فقيهان به ترتيب تاريخي درج مىشود ، مىتوان به جاى نقل كامل متن سخن پيشينيان در لا بلاى سخن پسينيان ، به ذكر شمارهء آن فقره اكتفا كرد واز نقل ودرج آن بىنياز شد . با اين روش ، هم هيچ سخنى بدون تخريج واستناد نمىماند ، هم تكرار نمىشود - يا كمتر تكرار روى مىدهد - وهم هيچ فايده‌اى فوت نمىشود ولطمه‌اى به كار نمىخورد . در بخش رساله‌هاى مستقلّ وساير بخشها هم مىتوان بندها را شماره‌گذارى كرد وبه شمارهء فقره‌ها - مانند بخش آراء فقيهان - ارجاع داد واز شلوغ شدن پاورقيها بدون ضرورت ، ونيز از تكرار مطالب كاست . با اعمال اين دو روش ، حجم هر يك از موضوعات طرح ميراث فقهى حد أقل تا يك سوم وأحيانا تا نصف كاهش مىيابد ، ودر فرصت تدوين كنندگان ، كاغذ ومواد چاپ ونيز وقت پژوهشگران ومطالعه كنندگان ، صرفه‌جويى بسيار مىشود ، وبه محتوا وموضوع هم لطمه‌اى نمىخورد . ج ) در بخش آراء فقيهان ، آثار فقهى فقيهانى كه كثير التأليفند مانند شيخ طوسي ، علامه حلّى ، شهيد اوّل وثاني رحمهم اللّه ، به ترتيب تاريخ تأليف مرتّب شود تا هنگام اختلاف آراء وانظار يك فقيه در كتابهاى مختلفش - كه فراوان رخ داده است به ويژه در آثار علامه حلّى - معلوم باشد كه نظر سابقش كه از آن عدول كرده كدام ، ونظر لاحق كدام است . د ) از آنجا كه ميراث فقهى شيعه هم به زبان فارسي وهم عربى است ، ونمىتوان به بهانهء يك دست ويك زبانه بودن كتاب ، از آثار فارسي يا آثار عربى دست شست ؛ مناسب است پس از نشر هر دفترى از ميراث فقهى به شكل كنونى ، مانند غنا ، موسيقى ورؤيت هلال ، آثار عربى را جداگانه ، همراه با مقدمه‌اى به زبان عربى ، ذيل عنوان وفروست « التراث الفقهي » براي مخاطبان عرب زبان در يكى از كشورهاى عربى منتشر كرد تا فأيدت آن عام گردد ومنحصر به عالمان داخل كشور نشود . * * * يا ربّ هيّئ لنا من أمرنا رشدا * واجعل معونتك الحسنى لنا مددا ولا تكلنا إلى تدبير أنفسنا * فالنفس تعجز عن إصلاح ما فسدا