رضا مختاري / محسن صادقي

مقدمه 24

رؤيت هلال ( فارسي )

بىسابقه ، وگام نهادن در راهى ناپيموده است « 1 » ، ميراث فقهى بايد رفته رفته وبه تدريج راه كمال را بپيمايد ونبايد انتظار داشت كه در همان آغاز راه بىعيب ونقص باشد . از اين رو ، تجربياتى كه از فرآهم آوردن ميراث فقهى ( 1 ) : غنا ، موسيقى به دست آمد ، در ميراث فقهى ( 2 ) : رؤيت هلال به كار بستيم تا عيوب ونقايص آن كمتر از غنا ، موسيقى باشد وتجربياتى كه طي كار رؤيت هلال حاصل شد در اينجا مىنگارم تا سرمشق وچراغ راهى باشد براي كساني كه بخواهند به سى وهشت موضوع ديگر طرح ميراث فقهى بپردازند « 2 » : الف ) لازم است ابتدأ وپيش از ديگر بخشها ، بخش أحاديث موضوع مورد نظر آماده شود همانند تدوين أحاديث غنا ، موسيقى وأحاديث رؤيت هلال در اين جلد ، با همهء بحثهاى سندى ومتنى وبيان اختلاف كتب حديث ونسخه‌ها . سپس أحاديث از اوّل تا آخر بخش به طور پياپى شماره‌گذارى گردد ، به گونه‌اى كه تا پايان كار ، شماره‌ها تغيير نكند . آنگاه تصحيح رساله‌هاى مستقل وتدوين ديگر بخشها آغاز گردد وهنگام تخريج أحاديث رساله‌ها وساير مباحث ، درون قلاب ، يا در پانوشت ، فقط به شمارهء حديث در بخش أحاديث ارجاع شود ، نه به منابع متعدّد حديث كه جا وفرصت فراوانى مىگيرد . از آنجا كه همه منابع حديث ونيز همهء خصوصيات متنى وسندى واختلاف نسخ آن وبيان محدّثين در بخش أحاديث ذكر شده با اكتفا به شمارهء حديث ، لطمه‌اى به كار نمىخورد ، ودر فرصت وكاغذ ، صرفه‌جويى بسيار صورت مىگيرد . ب ) پس از أحاديث ، بخش آراء فقيهان مانند بخش سوم رؤيت هلال تدوين شود . در اين بخش ، هر فقره ( بند ، پاراگراف ) از سخنان فقيهان ، در آغاز يا پايان فقره در متن ، به طور پياپى شماره‌گذارى گردد . مثلا اگر شروع بخش با سخنان شيخ صدوق رحمه اللّه است ، اوّلين پاراگراف از سخن ايشان با شماره 1 ، ودومين پاراگراف با شماره 2 ، وهمينطور كلام ديگر فقيهان ، مشخّص وشماره‌گذارى شود . سپس در سخن فقيهان بعدى ، هر جا سخنى از شيخ صدوق ، يا فقيهان پيشين نقل شده به جاى تخريج وذكر نام منبع در پانوشت ، در متن كتاب در درون قلّاب ، شمارهء پاراگراف سخن منبع ، ذكر شود .

--> ( 1 ) روشن است كه تصحيح چند رسالهء علمي ، هر چند در يك علم مثل تفسير وحديث ، يا به ملاك وقدر جامعي ديگر ، ونشر آنها در يك مجموعه چندان دردسرى ندارد گرچه سودمند است والبتة اثر ، فايده واستفادهء از آن هم مانند ميراث فقهى نيست . ( 2 ) در طرح عظيم ميراث فقهى چهل موضوع از مهمترين موضوعات فقهى انتخاب ومشخص شده كه اوّلين‌شان غنا ، موسيقى ، ودومين آنها رؤيت هلال است . فهرست كامل موضوعات چهل‌گانه همراه با توضيحاتى ، در مقدّمهء غنا ، موسيقى ، ج 1 ، ص 15 - 41 ، ونيز جمع پريشان ، ج 1 ، ص 87 - 109 آمده است .