ولا دلالة فيه على ثبوت الهلال بذلك ، بل أقصاه جواز الصوم استظهارا . هذا ، ولكن عن المبسوط أنّه قوى قبول الشاهد والمرأتين في جميع ذلك « 1 » ، وقد سمعت كلام أبي علي السابق ، كما أنّك قد سمعت ما تقدّم لنا في كتاب القضاء في بحث الشاهد واليمين ، فلاحظ . ب ) مجمع الرسائل * علائم دخول ماه مبارك رمضان چند چيز است كه عبارتند از : 1 . رؤيت هلال ، پس هر كسى كه ماه را ديده باشد روزه بر أو واجب مىشود هرچند شخص ديگرى نديده باشد . 2 . گذشت سى روز از ماه شعبان كه در اين صورت روزه گرفتن واجب مىشود هرچند ماه ديده نشود ، همان طور كه ماه شوّال نيز به گذشت سى روز از ماه رمضان ثابت مىشود . 3 . شهادت دو فرد عادل به ديدن ماه « 2 » ، البتّه هرگاه در بيان وصف هلال ماه با هم يكى بوده وبه ديدن ماه شهادت دهند . مسأله : اثبات درستى شهادت دو نفر عادل بر قبول حاكم شرع متوقف نيست ، بلكه اگر حاكم شرع - به دليل عدم شناخت نسبت به آنها ويا به سبب اشتباه در كار آنها - شهادتشان را رد كند اين عدم پذيرش حاكم شرع اعتباري ندارد وشهادت آن دو نفر مورد قبول است . 4 . شياع ، كه عبارت است از اينكه عدّه‌اى بگويند كه ماه را ديده‌ايم كه به اين هلال ماه با حصول علم وبلكه مظنّهء نزديك به علم « 3 » ثابت مىشود .

--> ( 1 ) المبسوط ، ج 8 ، ص 172 . ( 4 ) * مجمع الرسائل ، ص 453 - 454 ، با حاشيهء شيخ انصارى ( م 1281 ) وآخوند خراساني صاحب كفاية ( م 1329 ق ) ، وسيد محمّد كاظم يزدى ( م 1337 ) رحمهم اللّه . ( 2 ) آخوند خراساني : در صورتي كه آسمان بىعلت نباشد ( مانند وجود ابر ) . ( 3 ) شيخ انصارى ، وسيد محمّد كاظم يزدى : در مظنّه تأمّل است .