رضا مختاري / محسن صادقي
مقدمه 25
رؤيت هلال ( فارسي )
عالم اسلام مانند أبو ريحان بيرونى ، خيام نيشابورى وخواجة نصير الدين طوسي ياد كرده وبرخى از آثار رياضى وهيوى آنان را نام برده وافزوده است : قوانين استخراج رؤيت هلال ، نتيجهء زحمات وتجربيات علمي وعملي صدها دانشمند هيئت ونجوم ، أمثال حكيم عمر خيام نيشابورى ، أبو ريحان بيرونى وخواجة نصير الدين طوسي است وبيش از هزار سال است كه منجّمان از اين قوانين جهت استخراج رؤيت هلال استفاده مىكنند . 10 . در مقالهء دهم : « چرا در تقويمهاى قمري اختلاف پيش مىآيد » علت اختلاف در تقويمهاى قمري به خوبى تبيين وقواعد پيشبينى رؤيت هلال بررسى شده ونمونههايى از اختلافها در سالهاى مختلف شرح داده شده وسرانجام تشكيل شوراى تقويم پيشنهاد شده است . نويسنده اين مقاله با اشاره به برخى نابسامانيها در امر آغاز وپايان ماههاى قمري مىگويد : . . . در تاريخ شنبه 12 / 2 / 71 ش بازهم اختلاف ايجاد شد ، يعنى بعضي جرايد يكشنبه را اوّل ذىقعده اعلام كردند بعضي دوشنبه را . علّت اختلاف اين بود كه اوّل شوّال يك روز جلوتر از آنچه در تقويمها بود اعلام شد . بنابراين شنبه 12 / 2 كه 28 شوّال بود نيز 29 شوّال اعلام شد وچون در تقويمها اعلام شده بود كه ماه شوّال 29 روزه است ، بعضي كه از نجوم اطلاعى نداشتند أول ذىقعده را هم يك روز جلوتر اعلام كردند ، يعنى به جاى دوشنبه 14 / 2 ، يكشنبه روز اوّل ذىقعده اعلام شد . در حالي كه غروب شنبه هنوز مقارنهء ماه وخورشيد رخ نداده بود ورؤيت هلال تا حدود 14 ساعت بعد از مقارنهء ماه وخورشيد محال است . بعضي فكر مىكنند اگر آغاز ماه قمري يك روز جلوتر اعلام شود تا آخر سال اين تغيير ادامه دارد ؛ يعنى تاريخ قمري به كلى يك روز جلوتر خواهد بود . ولى آغاز وانجام هر ماه قمري ثابت است واگر در آغاز ما هي اشتباهى رخ دهد در آخر ماه درست خواهد شد واز ماه بعد تاريخ صحيح خواهد بود . 11 . مقالهء يازدهم : « اختلاف أفق إيران وحجاز » به درخواست مرحوم آية الله طالقانى بيش از پنجاه سال پيش نوشته شده است . در سال 1331 ش / 1371 ق كه ايشان به حج مشرّف شدند ، اختلاف بين شيعه وأهل سنت در مكة در ثبوت آغاز ماه ذي الحجّه