رضا مختاري / محسن صادقي

مقدمه 26

رؤيت هلال ( فارسي )

مشكلاتى براي حجّاج إيراني به بار آورد . آية الله طالقانى پس از بازگشت از سفر حج « براي آنكه حساب دقيق اختلاف أفق إيران وحجاز براي همه روشن شود » از جناب آقاى سيد باقر خان هيوى نويسندهء مقالهء يازدهم خواسته‌اند كه شرح مختصرى راجع به اين موضوع بنگارد كه وى اين خواسته را أجابت كرده وآية الله طالقانى هم سخن ايشان را در سفرنامهء حج خود : به سوى خدا مىرويم ( ص 188 - 193 ) درج كرده است . سيد باقر خان هيوى در اين مقاله ، پس از بيان توضيحاتى راجع به تشكّلات وحالات قمر وچرايى مشاهدهء ماه به شكلهاى مختلف ، به اختلاف أفق إيران وحجاز اشاره كرده وگويد : هرگاه اختلافى ما بين آفاق شرقي وغربى در رؤيت هلال حاصل شود ، آفاق شرقي يك روز بعد از آفاق غربى هلال را رؤيت خواهند كرد نه جلوتر از آن واين اختلاف هم هرگز از يك روز تجاوز نمىكند . طول جغرافيايى مكّه معظّمه ( شرّفها الله ) از نصف النهار گرينويچ . . . 39 درجه و 50 دقيقه و 10 ثانيهء شرقي ، وطول جغرافيايى تهران 51 درجه و 25 دقيقه و 59 ثانيهء شرقي است . پس اختلاف طول اين دو شهر 11 درجه و 35 دقيقه و 49 ثانيه است واز اين معلوم مىشود كه ساعت تهران از ساعت مكّهء معظمه 46 دقيقه و 23 ثانيه جلوتر است ، يعنى وقتي كه در تهران غروب آفتاب باشد در مكّه بيشتر از 46 دقيقه به غروب مانده است . بنابراين ممكن است مثلا بعد از غروب آفتاب روز 29 ذىقعده موقعيت ماه نسبت به أفق تهران به قسمي باشد كه قابل رؤيت نباشد ، ولى براي مكّه هلال ذيحجه رؤيت گردد ولذا فرداى آن روز براي تهران سلخ ذىقعده وبراي مكّه غرهء ذيحجّه خواهد بود . از بيانات فوق معلوم مىشود كه ممكن است رؤيت هلال در مكّه معظّمه يك روز جلوتر از تهران وساير نقاط شرقي آن باشد وبيش از يك روز ممكن نيست . 12 . در مقالهء دوازدهم : « بررسى يكى از ضوابط رؤيت هلال پايان ماه رمضان 1412 » پس از بيان مقدّماتى روشنگر ، با محاسبات دقيق رياضى اثبات شده است كه در روز جمعه 14 / 1 / 71 ش 29 ماه رمضان 1412 كه شهود ادعاى رؤيت هلال كردند رؤيت هلال حد أقل در مناطق شرقي إيران وبرخى از كشورهاى همجوار مانند عربستان وبسيارى از كشورهاى شرق قارّهء آسيا امكان‌پذير نبوده است .