گفته‌اند كه بعضي را بايد سى كم يك قرار داد « 1 » ، وبعضي ديگر گفته‌اند بايد يكى را سى كم يك ويكى را سى تمام گرفت « 2 » . ومسأله خالى از اشكال نيست ، اگر چه قول اوّل ظاهر است . مسألهء يازدهم : هرگاه در روزى شك شود كه آيا آخر شعبان است يا اوّل رمضان - همچنان كه گذشت « 3 » - سنّت است كه آن روز را به نيّت آخر شعبان روزه بگيرد . وهرگاه بعد ، معلوم شود كه اوّل رمضان بوده ، كافى است وقضا بر أو لازم نيست . وهرگاه به نيّت اوّل رمضان روزه بگيرد ، روزهء أو باطل است وبايد قضا كند . وهرگاه نيّت كند كه اگر اوّل ماه باشد ، روزه واجب باشد واگر اوّل ماه نباشد ، روزه سنّت باشد ، روزهء أو باطل است ، بنابر أقوى . مسألهء دوازدهم : هرگاه در شب سىام شعبان هلال ديده نشود وشخصي به نيّت افطار داخل روز شود ودر ميان روز معلوم شود كه آن روز اوّل ماه رمضان است ، پس اگر بعد از زوال شمس معلوم شود ، بايد ديگر چيزى نخورد وآن روز را قضا كند ؛ خواه در روز چيزى خورده باشد يا نه . وهرگاه قبل از زوال معلوم شود ، پس هرگاه چيزى نخورده باشد ، نيّت روزه مىكند وروزهء أو صحيح است . واگر چيزى خورده باشد ، بايد آن روز را قضا كند . مسألهء سيزدهم : هرگاه كسى در روزى شك كند كه آخر شعبان است يا اوّل رمضان ودر آن روز افطار كند واوّل ماه را روز بعد از آن قرار دهد وبعد در شب بيست ونهم ، هلال شوّال ديده شود ، واجب است كه آن روزى را كه افطار كرده قضا كند . مسألهء چهاردهم : آنچه مذكور شد در خصوص ثبوت هلال ، تخصيص به هلال ماه مبارك رمضان ندارد ، بلكه جارى است در جميع ماهها .

--> ( 1 ) . ر . ك : الحدائق الناضرة ، ج 13 ، ص 242 . ( 2 ) . شهيد ثاني در تمهيد القواعد ، ص 311 . ( 3 ) . ر . ك : تذكرة الأحباب ، ص 31 ، مسألهء ششم .