تقويم قمري عميقا تحقيق كنيم وجمعا يك تصميم درست بگيريم . . . در دنياي اسلام ، بحث تقويم قمري يك بحث بين المللى است . پنجاه وشش كشور مسلمان به اضافهء مسلمانان همهء كشورهاى ديگر ودر مجموع ، صدها ميليون مسلمان اكنون در غرب وشرق عالم زندگى مىكنند وآنها نيز مسائل وتكاليف وسنن وآداب وفرهنگشان را وابسته به اين مسأله مىبينند . وقتي كه يك مسلمان دلسوز با تفرقه وناهماهنگى مواجه مىشود رنج مىبرد . به راستى اين چه وضعي است وچرا يك تصميم جامع گرفته نمىشود ؟ . . . . وقتي كه همسايه‌هاى ما كه با يكديگر قريب الأفق هستيم ماه را مىبينند يا تصميم مىگيرند كه آن را ببينند ! وبرنامه‌هايشان را نيز اجرا مىكنند ، سپس در اينجا با چند كيلومتر فاصله تصوّر ديگرى بخواهد وجود داشته باشد ، اين موضع أصلا قابل توجيه نيست . آنها كه مىخواهند همه چيز علمي ، تحقيقى ، منطقي ومستدل باشد ، اينها را نمىپذيرند . پس چنين اختلافى مىتواند در عقايد ما شبهه‌انگيز باشد . يعنى وجود وبروز همين مسأله كافى است تا عدّه‌اى بگويند : اين چه دين جامعي است كه نتوانسته اين مسأله را حل كند ؟ . . . . اين وظيفهء بسيار بسيار مهم شرعي ودر درجهء اوّل وظيفهء حوزه‌هاست . اگر حوزه‌ها تصميم درستى نگيرند دانشگاه هم نمىتواند به تنهايى اين مشكل را حل كند . به خصوص مراجع بايد تدبيري بينديشند . . . . چه ضررى از اين بزرگتر كه اين تفرقه‌ها مثل خوره به جان جامعه بيفتد وترديدهايى را در دل انسانها به وجود بياورد ، اين مسائل عادى ومعمولى نيستند وحتّى از لحاظ شخصي هم انسان را با تكاليفى كه بين أو وخدايش دارد دچار مشكلات روحي مىسازند . اينكه گفته شود « يوم الشك » اين طور باشد و . . . ، يا هنگام عيد فطر عده‌اى به مسافرت بروند ، شايستهء زمان ما نيست . ما مىتوانيم اين مسائل را حل كنيم واكنون ضروري است آن را در مقياس بين المللى مرتفع نماييم ، نه در مقياس فرد يا يك جامعهء محدود يا يك شهر . . . . « 1 » اين أمور باعث شد تا به عنوان مقدمه‌اى براي تحقيق همه جانبه وراهگشا در امر رؤيت هلال دومين موضوع از طرح عظيم ميراث فقهى را به رؤيت هلال اختصاص دهيم و

--> ( 1 ) . تحقيقات اسلامى ، سال 15 ، شماره 2 ، سال 16 ، شماره 1 ، ص 24 - 28 ، « رؤيت هلال ؛ مشكلات وراه حلها » .