( 6 ) روشن است كه هدف ومقصود ما بررسى مسائل فقهى رؤيت هلال است ؛ يعنى آنچه در حلول ماه قمري نفيا ويا اثباتا مؤثّر وداراى نقش است . نيز آن دسته از مسائل هيوى ورياضى كه دانستن آنها براي فقيه معدّ خوبى در راه استنباط است . بنابراين ، در بخش چهارم : « مباحث هيوى رؤيت هلال » از مباحث علمي محض كه چندان ربطى به استنباط ندارد سخنى درج نكرده‌ايم . همچنين از مباحث فقهى بىارتباط با مقصود مانند استحباب دعا هنگام رؤيت سخنى به ميان نياورده‌ايم . مىدانيم كه فقيهان شيعه دعا هنگام رؤيت را مستحب مىدانند جز ابن أبي عقيل عماني كه سخنش ظهور در وجوب دارد . علامه حلى در اين باره گويد : قال ابن أبي عقيل : يجب أن يقال عند رؤية الهلال من رمضان : « الحمد للّه الذي خلقني وخلقك ، وقدّر منازلك ، وجعلك مواقيت للناس ، اللهمّ أهلّه علينا إهلالا مباركا ، اللهمّ أدخله علينا بالسلامة والإسلام واليقين والإيمان والبرّ والتقوى والتوفيق لما تحبّ وترضى » . ولم يوجب أحد من أصحابنا ذلك ، فإن كان مراده من الوجوب تأكّد الاستحباب فمسلّم ، وإن أراد به المعنى الحقيقي فهو ممنوع . « 1 » البتة اگر رساله‌اى از رساله‌هاى بخش دوم بر مباحث غير دخيل در هدف ما مشتمل بود آن مباحث را حذف نكرده‌ايم . همچنان كه مستقل بودن رساله‌ها سبب تكرار پاره‌اى از مطالب شده است وروا نبود كه آنها را به اين دليل مثله وتلخيص كنيم . بيفزايم كه همهء رساله‌ها وساير بخشها را - أعم از آنچه قبلا چاپ شده يا نشده است - از نو تحقيق كرده ، واغلاط بسيار چاپهاى پيشين را زدوده‌ايم از جمله در رساله‌هاى شمارهء 1 ، 2 ، 3 ، 9 و 16 كه اينجا مجال بر شمردن نمونه‌هايى از خطاهاى فاحش آنها نيست ومىتوان با مقايسهء چاپ ما با چاپ سابق بر آنها وقوف يافت . ( 7 ) گرچه بر ساحل‌پيمايان مشكلات اين نوع پژوهشها دانسته نيست ، ولى آنان كه حتى

--> ( 1 ) . مختلف الشيعة ، ج 3 ، ص 366 ، مسأله 94 .