امير المؤمنين قدرت و امكان گرفتن حكومت از ابو بكر وجود داشته است ، و با ميل و اختيار خويش بيعت كرده است . البته اين سخن با آنچه كه در مورد ترس و ناتوانى و ذلَّت ابو بكر از نظر شخصى و خانوادگى گفتيم منافاتى ندارد . وى به حدّى ذليل بود كه ابو سفيان او را ابو فصيل خواند و گفت كه او از پايينترين خانواده‌هاى قريش است . كما اينكه در كتاب الاستيعاب و ديگر كتب به اين نكته اشاره شده است . و اين قدرتى كه او در برابر على ( ع ) به دست آورد به واسطهء حمايت قريش و برخى از انصار پديد آمد و اين امر نيز امتحانى بود كه خداى متعال براى آنان و ديگران فراهم آورد ، چنان كه در قرآن نيز مىفرمايد : * ( « أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لا يُفْتَنُونَ . » ) * ( 1 ) بعلاوه ، اغلب اين حوادثى كه براى تأييد اجماع برخلافت ابو بكر ، ذكر كرده ، بر عدم اجماع ، دلالت دارد . مسائلى مانند ترجيح ندادن ابو بكر بر على ( ع ) از سوى انصار يا همراهى عباس با على ( ع ) و شمشير كشيدن زبير براى يارى او و اظهار مخالفت ابو سفيان با خلافت ابو بكر و نكوهش كردن او همگى نشانگر اين مطلبند كه بيعت ابو بكر به ميل و رغبت مردم نبوده ، بلكه حوادثى رخ داده كه موجب خشم خدا و رسولش مىباشد . با توجه به آنچه گفتيم روشن مىشود ، اين سخن فضل كه گفت : « على ( ع ) چون ابو بكر را شايستهء خلافت ديد با او بيعت نمود . » نادرست است . ما به طور اختصار به نحوهء بيعت اشاره كرديم و در آينده به طور مفصل با آن آشنا خواهيد شد . با اين وجود چگونه مىتوان گفت كه على ( ع ) چون او را شايستهء خلافت ديد با ميل و رغبت با وى بيعت كرد ، در حالى كه آثار دشمنى ميان آنها و پيروان آنها تا به امروز برجاست ؟ و آن حضرت همواره تا پايان عمر از ستم آنان شكوه مىنمود . قسمتى از سخنان او در اين باره چنين است : اللَّهم إنّى استعديك على قريش و من أعانهم فإنّهم قطعوا رحمى و صغّروا عظيم منزلتى و اجمعوا على منازعتى أمرا هو لى ثم قالوا : الا أنّ في الحق أن تأخذه و في الحق أن تتركه . ( 2 ) خدايا ! من از قريش و ياورانش به تو شكايت مىكنم . آنان خويشاوندى مرا ناديده گرفتند و مرتبهء بلند مرا كوچك نمودند و جملگى بر سر ستاندن امرى كه

--> ( 1 ) . عنكبوت / 2 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، خطبهء 172 .