در ندهند و مطيع فرد مفضول باشند - در اين صورت تعيين او واجب نخواهد بود ؛ اما اگر چنين نباشد ، واجب مىگردد . من مىگويم : پوشيده نيست كه رياست امام ، رياستى دينى و زعامتى الهى است و وى جانشين پيامبر در انجام وظايف آن بزرگوار است . لذا هدف از رياست امام صرفا حفظ حوزهء اسلام و تأمين امنيت مردم نيست ؛ زيرا اگر چنين بود امامت كافر يا منافق و يا حتى فاسقترين شخصى كه مىتوانست هدف فوق را تأمين نمايد جايز مىگشت ، بلكه هدف از امامت ، فراهم آوردن عوامل سعادت دنيوى و اخروى مردم است و همانطور كه هدف از رسالت رسول اكرم ( ص ) نيز همين بود ، و اين هدف به دست نمىآيد مگر اينكه امام نيز مانند پيامبر ، معصوم بوده در هدايت مردم ، از سايرين علاقه مندتر ، در ميان مردم از همه مقبولتر ، در امور دينى و دنيايى از همه سودمندتر و در حفظ حوزهء اسلام و حقوق مردم ، بر اساس قوانين شريعت ، از همه تواناتر باشد . پس بايد در تمام صفات كماليه از قبيل : درك ، انديشه ، دانش ، دورانديشى ، كرم ، شجاعت ، خوشاخلاقى ، پاكدامنى ، زهد ، عدالت ، تقوا و سياست شرعى از همگان برتر باشد ، تا به واسطهء برخوردارى از اين صفات ، مردم به اطاعت از او مشتاقتر باشند و براحتى تسليم او گردند و از وى پيروى نمايند تا بدين ترتيب علاوه بر حفظ حوزهء اسلام ، كمال ايمان و شرافت فضايل و سعادت دو جهان نيز به دست آيد ، كه هدف اصلى رسالت پيامبر ( ص ) نيز همين بود . پس روشن است كه امام بايد در جميع صفات نيك از همهء پيروان خويش برتر باشد و مراد مصنّف همين است . شايد مقصود فضل هم از وجه اوّل همين باشد كه در اين صورت پاسخش به مصنّف - كه گفته : بنابر حكم صريح عقل ، محور امامت ، حفظ حوزهء اسلام مىباشد - درست نيست . زيرا تنها حفظ حوزهء مسلمين براى جانشينى پيامبر ( ص ) كافى نيست ، خصوصا اگر امير ، توسعهء قدرت و نفوذ حكومت خويش را در پايمال كردن دين و قتل و تهديد مؤمنان و بالا بردن فاسدان بداند . چنان كه در دورهء اوّل و به دنبال آن در عصرهاى ديگر نيز چنين شد . از اينجا معلوم مىشود اصولا اين فرض كه فردى كه در علم و عمل ، پايينتر است بتواند حوزهء اسلام را بهتر حفظ نمايد ، نادرست مىباشد ؛ زيرا آنچه مطلوب است ، حفظ حوزهء اسلام بر مبناى شرع مىباشد كه چنين چيزى مشروط به برترى علمى و عملى در احكام شرعى است . از اين گذشته ، بهتر آن بود كه فضل اين شرط را كه لازم است امام ، خشن و تندخو و يا