آقا محمد علي كرمانشاهي
511
مقامع الفضل
همسايگان خصوصا در غايت لوعهء حزن واندوه از قواعد شريعت غرّا ؛ غير مأنوس است ، وهمچنين ترخّص از ديّان وموجرين ، سيّما بعد از استغراق دين بر تركه بنابر حرمت تصرّف ورثه در أموال ميّت قبل از أداء ديون وفكّ رهون واذن موجران بنابر بطلان اجاره ، حرجى است عظيم ودردى است به غايت اليم وجواب از همه يكى از دو راه است : اوّل آنكه : همه غلط مىكنند وخلاف شرع مىنمايد وبايد بعد از موت بلا فاصله برهنه شوند ، بلكه از بابت مقدّمه اندكى قبل از آن مهيّاى عزا شوند ولباس تعزيت پوشند ؛ وبعد از آن از خود خورند واز خود پوشند واز خانه بيرون روند ، خصوصا هرگاه خانه به اجارهء ميّت بوده بر مذهب جمعى كه به موت باطل مىدانند مطلقا « 1 » ، يا در غير سه صورت كه مستثنى است إجماعا « 2 » وهمچنين هرگاه ديون اضافه بر تركه باشد وبايد در همهء اين صور از ولىّ شرعي ، يا حاكم شرع ، وبا عدم ايشان از عدول مؤمنين حصّهء غير كاملين وغايبين را بخرند ، يا اجاره كنند واستيذان از كاملين حاضرين نمايند . دويم آنكه : ملتزم شويم در همه به استثناء سه روز تعزيه نسبت به أمور ضروريّه از لباس وأكل وشرب وسكنى در ملك مشترك ومال غير از براي
--> ( 1 ) نهايهء شيخ طوسي : 441 ، خلاف شيخ طوسي : 3 / 491 ، مراسم سلّار : 199 . ( 2 ) حدائق الناضرة : 21 / 542 . سه صورت مورد اشاره عبارت است از : الف : موجر در هنگام اجاره شرط كرده باشد كه مستأجر بنفسه از ملك استفاده كند . در اين صورت با مرگ مستأجر اجاره باطل مىشود . ب : موجر ملكي را كه براي انتفاع أو وقف شده اجاره دهد در اين صورت با مرگ موجر اجاره باطل مىشود ، زيرا موجر تا هنگام مرگ حق انتفاع داشته است نه بيشتر مگر آنكه موجر ناظر ومتولى بر موقوفه باشد ومصلحت آيندگان را در نظر گرفته ويا حفظ موقوفه اقتضاى اجارهء بلند مدت را داشته كه در اين صور صحيح است . ج : موجر ملكي را كه وصيت شده بود تا زنده است استفاده كند را اجاره دهد پس از مرگ موجر اجاره باطل مىشود زيرا كه تا هنگام مرگ حق انتفاع داشته است .