ومشهور واظهر اعتبار بحث ؛ عذرهء انسان است . وجمعى اكتفا به غلبهء آن نموده‌اند « 1 » وبعضي نجاسات ديگر را ملحق به عذره ساخته‌اند « 2 » وآن ضعيف است . سؤال ظيح [ 918 ] : نان كه بر آن خاكستر مىچسبد ودر ميان خاكستر به آتش پخته مىشود ، يا سوخته وزغال مىگردد چه صورت دارد ؟ وهمچنين آبى كه رنگش به خاك متغيّر است چه حكم دارد ؟ جواب : آن آب پاك ودر شربش باك نيست ، وبه امتزاج خاك ونمك نيز آب مضاف نمىشود ، چنانكه در كتاب « فذلك » - شرح مدارك - تنبيه بر آن نموده‌ام « 3 » وخوردن نان مذكور ظاهرا حلال است ، دليلي بر حرمت خاكستر وسوخته ظاهرا نيست وبر اصالت حل باقي است . سؤال ظيط [ 919 ] : عمرو از زيد چيزى خريد وبعد از مدتي بكر ادعاى ملكيّت آن چيز نمود وعمرو منكر گرديد وبكر بعد از مرافعه اقامهء بيّنهء شرعيّهء مطلقه بر مالكيّت خود نمود وآن چيز را از عمرو گرفته ، آيا نماء منفصل آن چيز - مانند : نتاج وماست وپنير وأمثال اينها - تابع عين است وبه بكر مىرسد ، يا نه ؟ جواب : تابع عين نيست وبه بكر نمىرسد ، زيرا كه : به مجرّد بيّنهء مطلقه همين استحقاق عين در حال دعوى ثابت مىشود وآن مستلزم استحقاق نماء منفصل نيست ، زيرا كه : محتمل است كه همان بخصوصه از مشترى بعد از حصول نماء به مدّعى منتقل شده باشد به يكى از نواقل شرعيّه ، وهمين حكم دارد هر ادّعائى كه كسى بر ذي اليد نمايد وبر ادعاى خود اقامهء بيّنهء مطلقه نمايد

--> ( 1 ) مبسوط : 6 / 282 ، مسالك الأفهام : 12 / 26 ، كفاية الأحكام : 249 . ( 2 ) كافى أبو الصلاح : 278 . ( 3 ) الفذالك مخطوط .