جواب : ظاهرا آن قدرى را كه اقرار داشته كه در ذمّهء اوست اگر وارث نداند كه داده است بايد بدهد . سؤال ضسز [ 867 ] : هرگاه شخصي گويد كه : وصى ملك را بفروشد وفلان قدر خمس يا زكات - مثلا - بدهد ، در اين صورت مىتواند كه تنخواهى در آن باب بدهد ، خواه مساوى قيمت المثل دهد يا بيشتر يا كمتر ، ودر عمل به وصيّت تأخير جايز است يا نه ؟ جواب : بايد - با وفاى ثلث به وصايا « 1 » - متابعت وصيّت نموده نقد دهد وجنس ندهد ، ووجوب عمل به وصيّت - با امكان - فورى است ، مگر آنكه موصى تجويز تأخير كرده باشد . سؤال ضسح [ 868 ] : مىگويند كه : از اوّل زوال شمس تا سايه دو قدم شود وقت نافلهء ظهر است ، وتا چهار قدم شود وقت فضيلت ظهر ونافلهء عصر است ، وتا هشت قدم شود وقت فضيلت عصر است ، مراد از قدم چيست ؟ زوال به چه معلوم مىگردد « 2 » ؟ وهر قدمي در چند ساعت طي مىشود ؟ ونماز جمعه را تا چه وقت مىتوان كرد ؟ جواب : مراد از قدم سبع شاخص است يعنى : هفت يك هر چيزى كه از براي استعلام وقت نصب كنند ، ووجه تسميه آن است كه : طول قامت هر انسان مستوى الخلقة هفت قدم است « 3 » وهر قدمي يك شبر است ، وزوال معلوم مىشود به اينكه سايه بعد از نهايت كوتاهى شروع كند در زيادتى ، يا بعد از بر طرف شدن شروع كند در [ به ] هم رسيدن ، يا آنكه سايه از خطّ نصف النهار

--> ( 1 ) لازم به يادآورى است كه مرحوم مؤلف در صفحهء 282 همين كتاب در مسأله 870 تصريح فرمودند كه خمس وزكات از أصل مال داده مىشود ، بنابراين ؛ اين قيد مربوط به آن دو مورد نيست . ( 2 ) ب : مىشود . ( 3 ) حبل المتين : 139 .