به صلح يا هبه يا ابراء - مثلا - آن شخص مطلقا برئ الذّمة مىشود يا نه ؟ جواب : در حقّ عرضى ؛ هرگاه صاحب حقّ نباشد براي أو دعا واستغفار بايد نمود واسترضاى ورثه معلوم نيست كه نفعي داشته باشد ، ودر حقّ مالي وقصاص اگر با ورثه به طيب خاطر طىّ نمايد خوب است وبايد كه وارث را تمكين از قصاص دهد وهر قدر را كه مشغول الذّمة است به ايشان اعلام كند كه ايشان دانسته به طوع ورغبت صلح يا ابراء كنند ، واگر به ضرورت يا بدون اعلام طي كنند رفع نزاع اخروى نمىشود . سؤال ضن [ 850 ] : شخصي مشغول الذّمهء ما بود ومىتوانست كه حق ما را بدهد ونداد ، حلال كردن أو بهتر است ، يا نه ؟ جواب : بلى هرگاه شيعه باشد . سؤال ضنا [ 851 ] : شخصي طلبي دارد اگر ايستادگى كند تواند حقّ خود را بگيرد ، آيا جايز است كه ترك مطالبه كند ودعوى را به قيامت اندازد ، خواه مضطر باشد به آن وجه يا نه ؟ ومديون خويش باشد يا بيگانه ، وبر تقدير جواز ؛ مستحب است يا مكروه ؟ جواب : اگر متضمّن دعوا ومفسده وهتك عرض باشد ظاهرا ترك أولى است ، مگر آنكه ضرر عظيم به أو رسد ومضطر شود يا خرج حجّ أو باشد با استطاعت وداند كه مطالبه نفع مىكند . سؤال ضنب [ 852 ] : ما السبب في أخبار بعض المجانين وأصحاب الماليخوليا بأمور غيبيّة فيكون كما قالوا ؟ جواب : قالوا : إنّ من غلب عليه السوداء واستحكم جنونه واستولت المرّة السوداء « 1 » على دماغه أو هنت منه التخيّل وحلّت الروح المنصبّة في وسط

--> ( 1 ) في الحجرية : بالسوداء .