أصفهاني - مشهور به فاضل هندى - كه شارح « قواعد » علّامه است « 1 » ذلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشاءُ * « 2 » . ودر كتاب « نفحات » ملّا جامى وساير كتب صوفيه ؛ اغرب وأعجب از اينها نسبت به مجاهيل چند ؛ نقل نموده‌اند « 3 » كه با وجود آن طعن بر ما نمىتوانند زد . وابن خلّكان شافعي در تاريخ خود در ترجمهء شيخ الرئيس حسين بن عبد اللّه بن سينا نزديك به اينها گفته « 4 » وزيادة بر اينها از أو شهرت يافته . ونيز ابن خلّكان در ترجمهء هشام بن محمّد كلبى نسّابه ؛ از كلبى مذكور نقل كرده است كه گفت : حفظ كردم قرآن را در سه روز « 5 » . ودر ترجمهء محمّد بن الواحد گفته است كه : گفت إملا كرد از حفظ خود سى هزار ورق از علم لغت « 6 » . ودر ترجمهء محمد بن قاسم - معروف به ابن انبارى - چنين گفته است كه : أو در حفظ داشت صد وبيست كتاب در تفسير قرآن با سندهاى آنها ، وهمچنين سيصد هزار شعر از شواهد قرآن ، وبا اينها تصنيف بسيار داشت كه از آن جمله است كتاب « غريب الحديث » كه چهل وپنج هزار ورق است و « شرح كافى » در هزار ورق وكتاب « هاءات » قريب به هزار ورق وأحوال أيّام « جاهليّات » در هفتصد ورق وغير اينها « 7 » .

--> ( 1 ) كشف اللثام : 1 / 112 . ( 2 ) حديد ( 57 ) : 21 . ( 3 ) نفحات الانس : 459 و 507 و 630 و 632 و 634 . براي توضيح بيشتر مراجعه شود به خيراتيه : 2 / 112 - 120 . ( 4 ) وفيات الأعيان : 2 / 157 - 162 . ( 5 ) وفيات الأعيان : 6 / 82 . ( 6 ) وفيات الأعيان : 4 / 330 . ( 7 ) وفيات الأعيان : 4 / 341 و 342 .