آن را به أساس إبراهيم عليه السّلام ، وزياد مىكردم در آن شش زرع از حجر را زيرا كه قريش آن را كم كردند در وقتي كه خانه را ساختند ، پس اگر قوم تو خواهند كه خانه را از نو بسازند بعد از من ، بيا تا به تو بنمايم آن قدر را كه قريش كم كرده‌اند » « 1 » پس حضرت به عايشه نمود قريب به هفت زرع را از حجر « 2 » . ونيز ابن زبير در اندرون به سمت ركن شامي ، پله‌اى قرار داد كه از آن به بأم توان رفت وبر بأم ناودانى نيز قرار داد وهمچنين روزنها را از براي روشنايى بنا نهاد « 3 » . وقاضى مالكي گويد كه : اخبار مختلف است در واضع حجر الأسود در آن بنا ، بعضي گفته‌اند كه : عبد اللّه بن زبير خودش حجر را نهاد ، وديگرى گويد : پسرش عباد بن عبد اللّه بود به أعانت جبير بن شيبه ، وديگرى گفته كه : پسر ديگرش حمزة بن عبد اللّه بود « 4 » . ودر كتاب « فاكهى » گفته كه : كليد داران كعبه واضع حجر بودند « 5 » . قاصر گويد : بنا به طريقهء اماميه محتمل است كه امام زين العابدين عليه السّلام بوده است وتا حال صريحا به نظر نرسيده است ، واللّه يعلم . دهم : بناى حجّاج بن يوسف ثقفى است ، ومجمل قصّه‌اش آن است كه : چون عبد اللّه بن زبير بر بنى اميّه خروج كرد وخليفهء آن وقت عبد الملك بن مروان أموي بود ، حجّاج را از براي دفع أو تعيين نمود وابن زبير در مكّه بود ، پس حجّاج به جنگ أو رفته ، أو تاب مقاومت نياورده به حرم كعبه ملتجى گشته ، حجاج امر كرد كه برابر كعبه منجنيق بستند وآن قدر سنگ زدند كه خانه

--> ( 1 ) صحيح بخارى : 2 / 156 و 157 ، صحيح مسلم : 9 / 91 ( با اندكى اختلاف ) . ( 2 ) اخبار مكّه : 1 / 206 ( با اندكى اختلاف ) . ( 3 ) اخبار مكّه : 1 / 209 . ( 4 ) در مظانّش نيافتيم ، مراجعه شود به اخبار مكّه : 1 / 208 و 219 . ( 5 ) در مظانّش نيافتيم .