در ايّام جاهليت وكفر به سبب آنكه در غايت امانت وعفت بود ملقب به « امين » كرده بودند وامانات خود را به أو مىسپردند . چون حضرت بر نزاع ايشان واقف شد فرمود كه حجر را در بساطى گذاشتند وبزرگان أطراف آن بساط را برداشتند ، آنگاه حضرت به دست مبارك ، حجر را از بساط برداشت ودر موضعش گذاشت « 1 » . محيي الدين گويد كه : قريش بر بناى إبراهيم عليه السّلام نه ذرع افزودند واز طول شش زرع ويك شبر كم نمودند وداخل حجر إسماعيل عليه السّلام كردند « 2 » . وديگرى گفته كه : از عرض بناى إبراهيم عليه السّلام يك زرع كم نمودند ، به جهت آنكه مال حلالشان به همان قدر وفا كرد ودر خانه را از زمين به مقدار سه زرع مرتفع ساختند 3 . وعلّامة رحمه اللّه در « تذكرة » ذكر نموده كه : در خانهء مبارك به زمين چسبيده ودو در داشت ، مشرقى ومغربى ، پس سيل آن را خراب كرد قبل از بعثت حضرت رسالت صلّى اللّه عليه وآله وسلّم به ده سال ، وقريش آن را ساختند بر اين شكلى كه حالا هست ، وكوتاهى نمود مالهاى حلال وهدايا ونذورات كعبه از آنكه آن را بر أساس حضرت إبراهيم بسازند ، پس از سمت حجر إسماعيل بعضي از خانه كم كردند ، ودو ركن شامي را از أساس إبراهيم به عقب برده ، داخل خانه ساختند وتنگ كردند عرض ديوار را از ركن اسود تا ركن شامي كه پهلوى أو است ، پس باقي ماند از أساس خانه شبيه به ركن مرتفع از زمين ، واين همان است كه « شاذروان » مىگويند 4 ، تمام شد كلام « تذكرة » . بعد از آن در اندرونش شش ستون قرار دادند در دو صف 5 .

--> ( 1 ) اخبار مكّه : 1 / 163 و 164 ، البداية والنهاية : 2 / 370 و 371 ، سيره ابن هشام : 1 / 209 و 210 . ( 2 ) 2 و 3 در مظانّش نيافتيم . ( 3 ) 4 تذكرة الفقهاء : 1 / 361 . ( 4 ) 5 اخبار مكّه : 1 / 164 .