أموال خود بر ورثه نموده ، وبعد از موت بعضي از ايشان امضاء آن وصيّت را نمىنمايند ، آيا در اين صورت بايد مخلّفات - كما فرض اللّه - قسمت شود يا نه ؟ جواب : هرگاه وصيّت به نهجى واقع شده كه محتاج به امضاء ورضاى ورثه باشد ، پس هر كدام از ايشان كه امضاء ننمايد ، نسبت به حصّهء أو باطل مىشود ، مگر آنكه بعد از وصيّت وقبل از دعوى ؛ يك مرتبه آن را امضا نموده باشد . [ * 27 ] سؤال سط [ 69 ] : شخصي جنسي را كه هزار دينار ارزش دارد - مثل : يك زرع شال ممش « 1 » - با ده « 2 » عدد اشرفى كه دو تومان است به وعدهء معين - مثل : يك سال - به چهار تومان مىدهد ، چه صورت دارد ؟ جواب : هرگاه مجموع را به چهار تومان نسيه فروخته ، نسبت به اشرفى ونقد باطل است على المشهور الصحيح نظر به عدم تقابض در مجلس « 3 » ، واگر شال را به تنهائى به دو تومان فروخته ؛ به شرط قرض دادن اشرفيها ، يا به عكس - چنانكه متعارف عوام است - بلا شبهه باطل وحرام است ، واللّه العالم . سؤال ع [ 70 ] : شخصي عالم فاضل با شخصي جاهل معاملهء كتابي نموده به اين نحو كه : موازى پانصد جلد كتاب « معتبر » خوب از كتب فقه وحديث وتفسير وغيرها - كه به مبلغ پانصد تومان ارزش داشته - به مبلغ بيست تومان خريده كه از آن جمله كتاب « مسالك » - بسيار خوش خط - در يك جلد به هشتصد دينار ، ومجلّدات بحار از قرار جلدي دويست دينار وعلى هذا القياس ، ونظر به آنكه بايع وقوف نداشته ، وآن فاضل علم به غبن معامله داشته ، غبن آن

--> ( 1 ) ممش خان : دهى است از بخش حومهء شهرستان خوى ، وممشى : دهى است از دهستان سوادكوه شهرستان سارى ( لغت‌نامه دهخدا ) وشايد شال ممش منسوب به يكى از اين دو محل باشد . ( 2 ) ج : دو ، [ فقط نسخهء ج به جاى ده دو دارد وبا توجه به اين كه : لغت نامهء دهخدا در لغت اشرفى ، تومان را معادل اشرفى - در زمان تأليف - دانسته است ، به نظر مىرسد كه نسخهء ج صحيح باشد ] . ( 3 ) شرائع الاسلام : 2 / 48 .