[ 69 ] مسألة : جنب يا حايض منقطعة الحيض ، چون تيمم شرعى كرده باشد از براى استباحت نماز ، يا از براى اباحت لبث در مسجد ، ما دام كه بر آن تيمم باشد ، او را خوابيدن در مسجد جايز است و حرام نيست ، به اتفاق . اما بر قول أصحّ به سبب آنكه تيمم بدل از غسل رفع حدث اكبر مىكند تا وقت امكان غسل ، و اين رافعيّت به حدث اصغر منتقض نمىشود ، پس متيمم در حالت خواب نيز حدث جنابت و حيض از او مرتفع است ، چنان كه در حالت بيدارى و لبث در مساجد او را جايز . و اما بنا بر قول اكثر متأخرين كه تيمم را رافع نمىدانند اصلًا ، و حدث اصغر را ناقض تيمم مىشمرند مطلقاً ؛ به سبب آنكه متيمم در زمان بيدارى متطهّر است و لبث در مسجد او را مباح ، و در حالت خواب از دايرهء اختيار بيرون است و قلم تكليف از او ساقط و نيز روايت به خصوص اباحت خوابيدن جنب متيمم در مسجد وارد است و اين خواب در اباحت ، نظير خواب جنب است در شب ماه رمضان بعد از انتباهتين تا طلوع فجر ، نزد قائلين به اشتراط صحت صوم به طهارت قبل از طلوع صبح ؛ چه آن خواب پيش ايشان سايغ و مباح است اجماعا ، و لزوم قضا و كفاره مترتب است بر تفريط و تقصير كه ادراك طلوع صبح با طهارت فوت شده است ، نه بر عقوبت و اثم ، چنانچه علامه - رحمه اللّه تعالى - در منتهى صريحاً ذكر كرده است . [ 70 ] مسألة : تيمم از براى خوابيدن سنت است و بدل از وضو نيست ، بلكه اصيل و مستقل است و از نيّت بدليت مجرد ، و از وضو با وجود آب و قدرت بر استعمال افضل است ، و مستند اين حكم روايت است و افضل آن است كه اين تيمم بر روى زمين پاك باشد ، كه صعيد طيّب عبارت از آن است ، و شرط نيست كه البته بر خاك يا بر زمين يا بر سنگ واقع شود ، بلكه هرچه حاضر باشد كه في الجملة غبارى داشته باشد ، كافى است ، مثل رخت بدن يا رحل دابّة يا نمد يا