وضوى حائض و وضوى جماع محتلم و تيمم به برف و يخ و بالجملة ، جميع افراد وضو و غسل و تيمم و مسح ظاهر موضع جبيره در جميع طهارت را شامل ، و ازالهء نجاست از بدن و ابعاض طهارت و غسل و مسح از باب مقدمه و تطهير بدن ميت از نجاست خبثى عينى « 1 » كه موت سبب آن است به اغسال ثلاثة « 2 » و بالجملة ، غير طهارت مصطلح شرعى را - على الاطلاق العمومى - طارد است . [ 36 ] أساس : « طهارت » در اصطلاح شرع مشترك معنوى است ميانهء طهارات ثلاثة ، بر سبيل تشكيك ، على الأقوى ، نه بر سبيل تواطؤ ، چنانچه قول بعضى از فقها است - و مشترك لفظى نيست چنانچه بعضى ديگر به آن قائل شده‌اند - و احتمال حقيقت و مجاز نيز به غايت ضعيف است . [ 37 ] فرع : اگر كسى نذر مطلق طهارت شرعى كند ، مخيّر خواهد بود ميانهء غسل و وضو و تيمم على ما هو الأقوى و بعضى به تخيير ميانهء وضو و غسل قايل شده‌اند و تيمم را از خصال تخيير اخراج كرده‌اند و بعضى ديگر گفته‌اند كه نذر مطلق طهارت منصرف به خصوص تيمم مىشود . اين هر دو قول ضعيف است و همچنين اگر شخصى چيزى نذر كند از براى متطهر ، آن چيز را به هريك از مغتسل و متوضّى و متيمم مىتوان داد و خروج از عهدهء نذر به آن حاصل است . و اگر يكى از طهارات ثلاث را بخصوصها نذر كند ، اظهر آن است كه اتيان به طهارتى كه اتمّ و اكمل از طهارت منذوره باشد ، مستلزم است عمل به مقتضاى نذر و خروج از عهدهء تكليف را به خلاف طهارتى كه انقص و اقصر از آن طهارت بوده باشد .

--> ( 1 ) . كلمه « عينى » در حاشيه نسخه « الف » آمده ، و در « ب » . ( 2 ) . در حاشيه آمده است : « سبب چيست كه هر عضوى كه نجس شود به يك شستن طاهر مىشود و ميت را تا سه غسل ندهى طاهر نمىشود ؟ به سبب آنكه هرچيز كه لطيف ترين چيزهاست ، مردهء او بدترين چيزهاست » . ( منه ( ره » .