قطب الدين الراوندي
240
سؤال و جواب فقهى ( فارسي )
از جمله آثار فقهى امامية ، كه با وجود مزاياى منحصر به فرد خود آن طور كه بايد ، مورد توجه واقع نشده ، شارع النجاة ، تأليف علامه مير محمد باقر داماد است . مقام رفيع علمى مؤلف و وسعت فكرى او در كليهء علوم و معارف زمانش بر اهل تحقيق پوشيده نيست . گويا سبك خاص ميرداماد در آثارش و نيز اغلاق و صعوبت تعابير كه در فقه او تأثير گذارده ، سبب دور شدن تأليفات فقهى وى از صحنهء بحثها و مناقشات فقهى بوده است . با اين همه افرادى چون كاشف الغطا ، علامه سيد مهدى بحر العلوم در كتاب مصابيح الأحكام و صاحب جواهر را مىبينيم كه دستاوردهاى دقيق و علمى ميرداماد را در عرصهء فقه و مبانى آن ، به خصوص رجال ، از نظر دور نداشتهاند و در موارد متعدد به تأليفات فقهى او ، از جمله شارع النجاة توجه نموده و مطالبى را نقل كردهاند . « شارع النجاة » عنوان رسالهء عمليهء ميرداماد است كه به زبان فارسى و براى استفادهء عموم مردم نگاشته شده است . اين كتاب ، مباحث عبادات را از طهارت تا امر به معروف و نهى از منكر ، پى گرفته كه متأسفانه اكنون تنها بخشى از كتاب طهارت ، تا مبحث « استطابه و آداب حمام » در دسترس ما قرار دارد و صاحب ذريعه نيز به همين مقدار برخورده است . در زير ، فهرستوار به ويژگىها و امتيازات اين رساله اشاره كرده و مطالعهء آن را به اهل تحقيق سفارش مىكنيم : 1 - بر خلاف ديگر نوشتههاى عربى و فارسى مؤلف ، از نثر روان و سادهء عصر صفوى برخوردار است . 2 - دربردارندهء تحقيقات و ديدگاههاى بديعى است كه گاهى مؤلف به آن اشاره مىكند ؛ مانند بحث دربارهء معناى كراهت ، كه غير از كراهت مصطلح است ( در